Η Βιβλιοθήκη και το Αρχείο του Εμμανουήλ Κριαρά στο διαδίκτυο από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (ΙΝΣ) του ΑΠΘ

 

"Ιστότοπος Εμμ. Κριαρά" Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών

 

Η Βιβλιοθήκη του Εμμ. Κριαρά

Η Βιβλιοθήκη του Εμμ. Κριαρά αριθμεί 6.905 τίτλους και αποτελείται από 11.314 τόμους. Ήταν εγκατεστημένη σε δύο ακίνητά του στη Θεσσαλονίκη, στο σπίτι του, στον 2ο όροφο της πολυκατοικίας στην οδό Αγγελάκη 1, και σε ένα διαμέρισμα του 5ου ορόφου της πολυκατοικίας στην οδό Καμβουνίων 9, το οποίο ο Εμμ. Κριαράς χρησιμοποιούσε κυρίως ως αποθηκευτικό χώρο. Στο σπίτι του τα βιβλία του ο Εμμ. Κριαράς τα είχε τοποθετημένα σε διάφορους χώρους: σε μια βιβλιοθήκη πίσω από το γραφείο του, όπου προφανώς κρατούσε αυτά που χρησιμοποιούσε συχνότερα, σε μικρότερες βιβλιοθήκες στον, ενωμένο με το γραφείο, χώρο του καθιστικού, και σε βιβλιοθήκες σε άλλα δωμάτια του σπιτιού. Ταξινόμηση δεν είχε γίνει. Στο διαμέρισμα της οδού Καμβουνίων ο Εμμ. Κριαράς φύλαγε βιβλία ποικίλου περιεχομένου (και κυρίως όχι φιλολογικού-γλωσσολογικού ενδιαφέροντος) αλλά και μη διατεθειμένα αντίτυπα βιβλίων που είχε συγγράψει η σύζυγός του Αικατερίνη Στριφτού-Κριαρά.

 

Το Αρχείο του Εμμ. Κριαρά

Ο Εμμ. Κριαράς είχε φροντίσει εν ζωή να αξιοποιήσει μεγάλο τμήμα του αρχειακού υλικού που είχε συγκεντρώσει, και κυρίως του πλήθους των επιστολών που είχε ανταλλάξει με πρόσωπα της πνευματικής, της πολιτικής κτλ. ζωής του τόπου. Καρπός αυτής της προσπάθειας είναι οι τόμοι με την αλληλογραφία του (μεταξύ άλλων, Αλληλογραφία. Επιστολές λογίων του 20ού αιώνα, Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, 2007, Αλληλογραφία Β´. Γράμματα λογοτεχνών και επιστημόνων του περασμένου αιώνα, Αθήνα, Πολύτυπο, 2007, Αλληλογραφία Γ´. Νέα γράμματα λογίων του 20ού αιώνα, Θεσσαλονίκη, 2008, Γράμματα ξένων μελετητών και άλλων λογίων, 2 τ. Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη, 2008-2011, Νέες επιστολές και έγγραφα των ετών 1924-2010, Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, 2012, Πρόσφατα γράμματά μου σε πρόσωπα και ιδρύματα, Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, 2013). Τους φακέλους του επιστολικού του αρχείου και των αυτόγραφων επιστολών Ελλήνων και ξένων λογίων τούς κληροδότησε με τη διαθήκη του στο Μουσείο Μπενάκη, στην Αθήνα. (Με τη διαθήκη του ο Εμμ. Κριαράς κληροδοτούσε επίσης στο Ίδρυμα Μπενάκη πλακέτες, τιμητικές διακρίσεις κτλ. που του είχαν απονεμηθεί κατά καιρούς, εντωμεταξυ όμως αυτές τις είχε δωρίσει εν ζωή στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, στον Πειραιά.) Το αρχείο για τη συγκρότηση του Λεξικού της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας το είχε ήδη κληροδοτήσει το 1997 στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, για να συνεχίσει αυτό την έκδοση του έργου.

Στο Ινστιτούτο ο Εμμ. Κριαράς κληροδότησε με τη διαθήκη του “χειρόγραφα τελειωμένων και ατελείωτων μελετών του, κλασέρ με φωτοαντίγραφα μικρών μελετημάτων του και κλασέρ με φωτοαντίγραφα κρίσεων για το έργο του”. Το μέρος του Αρχείου Εμμ. Κριαρά που παραδίδεται στη δημοσιότητα μέσω του παρόντος “Ιστότοπου Εμμ. Κριαρά” του Ινστιτούτου περιέχει κείμενα των τελευταίων δύο κατηγοριών. Αποτελείται από εννέα ντοσιέ και δύο βιβλία (τα οποία περιέχουν κρίσεις για το Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας), τα οποία ψηφιοποιήθηκαν και αποθηκεύτηκαν σε έντεκα ηλεκτρονικούς φακέλους, που περιέχουν: (α) δημοσιευμένα και αδημοσίευτα κείμενα πνευματικών ανθρώπων που έγραψαν ή μίλησαν για τον Εμμ. Κριαρά ή για συγκεκριμένα έργα του, (β) δημοσιεύματα στα οποία γίνεται απλή αναφορά στον Εμμ. Κριαρά, σε κάποιο έργο του, στην εκπαιδευτική και πολιτική δράση του, σε τιμητικές εκδηλώσεις ή διακρίσεις που έλαβε (ο Εμμ. Κριαράς συστηματικά αρχειοθετούσε κείμενα, π.χ. εφημερίδων ή περιοδικών, στα οποία γινόταν έστω και απλή αναφορά στο πρόσωπό του), (γ) άρθρα, εισηγήσεις, χαιρετισμούς, ομιλίες, ανοιχτές επιστολές και συνεντεύξεις του ιδίου του Εμμ. Κριαρά, (δ) ανακοινώσεις, άρθρα, ομιλίες, κείμενα ραδιοφωνικών εκπομπών που αφορούν τα ερευνητικά ενδιαφέροντα του Εμμ. Κριαρά. Συνολικά, μετά την εκκαθάριση των πολλαπλών φωτοανατιγράφων, ο αριθμός των πρωτότυπων τεκμηρίων – ψηφιακών εγγραφών ανέρχεται σε 687, που αντιστοιχούν σε 3.211 ψηφιοποιημένες σελίδες. Η ψηφιακή συλλογή με τον τίτλο “Αρχείο Εμμ. Κριαρά” καταλογογραφήθηκε με βάση τα διεθνή βιβλιοθηκονομικά πρότυπα και φιλοξενείται στο ψηφιακό αποθετήριο ανοικτής πρόσβασης της Βιβλιοθήκης του Α.Π.Θ. “Ψηφιοθήκη”.

Η απόφαση να δοθεί στη δημοσιότητα ηλεκτρονικά το συγκεκριμένο τμήμα του αρχείου συνδέεται με το γεγονός ότι σε αυτό αποτυπώνεται η συμβολή του Εμμ. Κριαρά στην επιστήμη γενικότερα, έτσι όπως αυτή αναγνωρίστηκε από εκατοντάδες ανθρώπους που μελέτησαν και έκριναν το έργο του. Από τα χειρόγραφα τελειωμένων και ατελείωτων μελετών του κάποια ήταν ήδη δημοσιευμένα και άλλα είχαν σταλεί για δημοσίευση πριν πεθάνει και εντωμεταξύ δημοσιεύθηκαν (π.χ. πέντε σύντομα βιβλία [Απόλογος βίου: συμπλήρωμα της αυτοβιογραφίας· Γράμματα συγγενών του Ψυχάρη σ’ εμένα· Πρόσφατες διαπιστώσεις για το Μισέ-Γιάννη, παππού του Ψυχάρη· Βιώματα για το Γιάννη Μηλιάδη και κρίσεις για το φιλολογικό του έργο· Χατζη-Ανδρέας Κριαράς (Ο Σφακιανός επαναστάτης του 1821, πλοιοκτήτης, οργανωτής ναυσιπλοΐας στη Σύρο)], από το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, το 2015). (Εξαίρεση αποτελούν τα “Κατάλοιπα διδακτορικής διατριβής που δεν ολοκληρώθηκε αλλά προχώρησε αρκετά”, όπως γράφει το κουτί στο οποίο φυλασσόταν. Ο τίτλος της είναι Η γαλλική επίδραση στην Ελλάδα πριν από το 1821, και βέβαια δεν μπορεί να δοθεί στη δημοσιότητα πριν μελετηθεί ενδελεχώς και υποστεί την κατάλληλη επεξεργασία. Το ίδιο ισχύει και για μερικούς ακόμη φακέλους του αρχείου, το υλικό των οποίων πρέπει επίσης να μελετηθεί.)



Πηγή: "Ιστότοπος Εμμ. Κριαρά" Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών



 

15 σοφά αποφθέγματα του Νίκου Καζαντζάκη 60 χρόνια από τον θάνατό του

 

  Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ο πιο πολυμεταφρασμένος Έλληνας συγγραφέας. Τα έργα του, αν και έχουν μεγάλη έμπνευση από την Ελλάδα και την ιδιαίτερη πατρίδα του την Κρήτη, είναι οικουμενικά και πολλές φορές, έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης και το κεντρικό θέμα ταινιών και σειρών, όπως «Ο τελευταίος πειρασμός»,  «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» και το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται».

Η ρήση του «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι λέφτερος» είναι η πιο χαρακτηριστική. Κι αυτή οικουμενική. Και δεν χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση ώστε να εξηγηθεί. Η ελπίδα ή ο φόβος σε κρατούν δέσμιο σε μια άλλη πραγματικότητα, που ίσως να μην υπάρχει ή ίσως να τσαλακώνεται μέσα σου και αργότερα να είναι δύσκολο έως αδύνατο να ξεδιπλωθεί. Έτσι παραμένει εκεί, χωρίς ποτέ να βρει το θάρρος να γίνει αλήθεια.

Καζαντζάκης ταξίδεψε σχεδόν σε όλη του την ζωή. Έζησε την δική του «Οδύσσεια» με όλα τα σκαμπανεβάσματά της. Κόντεψε να αφοριστεί από την εκκλησία, αλλά τελικά κάτι τέτοιο δεν έγινε.

Όταν η Ιερά Σύνοδος ζήτησε να απαγορευτούν τα βιβλία του, εκείνος απάντησε, «Μου δώσατε μια κατάρα, Άγιοι Πατέρες, σας δίνω μια ευχή: Σας εύχομαι να 'ναι η συνείδησή σας τόσο καθαρή όσο η δική μου και να 'στε τόσο ηθικοί και θρήσκοι όσο είμαι εγώ».

Σήμερα συμπληρώνονται 60 χρόνια από τον θάνατο του. Η σοφία του θα μας συντροφεύει πάντα και επιλέξαμε να τον θυμόμαστε μέσα από αυτήν...

1. Ό,τι δεν συνέβη ποτέ, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε αρκετά.

2. Δεν υπάρχουν ιδέες, υπάρχουν μονάχα άνθρωποι που κουβαλούν τις ιδέες, κι αυτές παίρνουν το μπόι του ανθρώπου που τις κουβαλάει.

3. Ό,τι επιθυμείς να το φωνάζεις δυνατά, αγρίμι να γίνεσαι. Δεν ταιριάζει η μετριότητα με την λαχτάρα

4. Η Ελλάδα επιζεί ακόμα, επιζεί νομίζω μέσα από διαδοχικά θαύματα.

5. Αν μπορείς κοίταξε τον φόβο κατάματα και ο φόβος θα φοβηθεί και θα φύγει.

6. Είδα κάποτε μια μέλισσα πνιγμένη μέσα στο μέλι και κατάλαβα.

7. Η φυγή δεν είναι νίκη, τ’ όνειρο είναι τεμπελιά, και μόνο το έργο μπορεί να χορτάσει την ψυχή και να σώσει τον κόσμο.

8. Τα τετραθέμελα του κόσμου τούτου: ψωμί, κρασί, φωτιά, γυναίκα.

9. Τίποτα γενναίο δεν μπορεί ο άνθρωπος να κάμει στον κόσμο, αν δεν υποτάξει τη ζωή του σ’ έναν Αφέντη ανώτερό του.

10. Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα.

11. Αγάπα τον άνθρωπο γιατί είσαι εσύ.

12. Ν’ αγαπάς την ευθύνη, να λες εγώ, εγώ μονάχος μου θα σώσω τον κόσμο. Αν χαθεί, εγώ θα φταίω.

13. Tι θα πει λεύτερος; Αυτός που δεν φοβάται το θάνατο

14. Η ευτυχία είναι πράγμα απλό και λιτοδίαιτο -ένα ποτήρι κρασί, ένα κάστανο, ένα φτωχικό μαγκαλάκι, η βουή της θάλασσας. Τίποτα άλλο.

15. Κάθε Έλληνας που δεν παίρνει, ας είναι και μια φορά στη ζωή του, μια γενναία απόφαση, προδίνει τη ράτσα του.

Πηγή: e-daily.gr

Ξεκίνησε η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Πηνελόπη Δέλτα»

Οι επισκέπτες της σελίδας μπορούν να κατεβάζουν εντελώς δωρεάν και να εκτυπώνουν τα έργα της σπουδαίας Ελληνίδας συγγραφέως

 

Ξεκίνησε η λειτουργία της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης «Πηνελόπη Δέλτα» .

Η βιβλιοθήκη δημιουργήθηκε προς τιμήν της Πηνελόπης Δέλτα και θα φιλοξενήσει σταδιακά όλα τα έργα της σπουδαίας Ελληνίδας συγγραφέως, μέσα από προσεγμένες ψηφιακές εκδόσεις βιβλίων, που θα μπορεί ο αναγνώστης να διαβάζει online, να κατεβάζει και να εκτυπώνει εντελώς ελεύθερα και νόμιμα. Επίσης θα προστεθούν κείμενα, εργασίες και βίντεο με αναλύσεις καθώς και βιογραφικά στοιχεία.

Η Πηνελόπη Δέλτα (1874-1941) γεννημένη στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, θεωρείται από τις σπουδαιότερες Ελληνίδες συγγραφείς. Έγραψε κυρίως λογοτεχνία για παιδιά (διηγήματα, ιστορικά αφηγήματα, παραμύθια), καθώς και μελετήματα που αφορούσαν παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά ζητήματα. Η αγάπη της για την πατρίδα και καθετί ελληνικό φαίνεται και στα γραπτά της. Κατά τη διάρκεια της ζωής της βοήθησε την Ελλάδα με σημαντικό φιλανθρωπικό έργο.
Η βιβλιοθήκη για αρχή φιλοξενεί τρία πολύ αγαπημένα βιβλία της συγγραφέως: «ΤΡΕΛΑΝΤΩΝΗΣ», «ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ» και «ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ».

Τα ψηφιακά βιβλία διατίθενται ελεύθερα προς κάθε χρήση. Το αντίτιμο για όσους το επιθυμούν είναι, στις δύσκολες εποχές που περνάμε, να βοηθούν τους γύρω τους με όποιον τρόπο μπορούν.

Πηγή: news.gr

 

Το σπίτι του Κωστή Παλαμά

Κείμενο: Βαγγέλης Πασιάς / Φωτογραφίες: Στέφανος Καστρινάκης

Μία ξενάγηση στον τέταρτο όροφο της πολυκατοικίας στην οδό Ασκληπιού 3, της διεύθυνσης όπου κάποτε βρισκόταν το σπίτι του αθάνατου Έλληνα ποιητή και στην οποία πλέον στεγάζεται το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά (φωτογραφικό αφιέρωμα)

Στον τέταρτο όροφο του κτιρίου στην οδό Ασκληπιού 3 στο κέντρο της Αθήνας βρίσκεται η σπουδαία παρακαταθήκη του Κωστή Παλαμά, η οποία διασώζεται από το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά. Προσωπικά αντικείμενα του ποιητή, όπως το γραφείο, η κουνιστή πολυθρόνα στην οποία αναπαυόταν, η σόμπα, το μπαστούνι, τα γυαλιά, ένας μεγάλος αριθμός αυτογράφων και 4.500 τόμοι βιβλίων είναι τα αντικείμενα που φιλοξενούνται στο ίδρυμα. Δυστυχώς, η μετακόμιση του 1935 συνετέλεσε ώστε μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές βιβλιοθήκες και το καλύτερα οργανωμένο αρχείο για τη νεοελληνική λογοτεχνία, σύμφωνα με τον φιλόλογο και ιστορικό της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Θ. Δημαρά, να εξαρθρωθούν, καθώς ο ποιητής δεν ήταν πια σε θέση να ελέγξει τα πράγματα όταν «εκπατρίστηκε».





Η επιλογή του συγκεκριμένου κτιρίου για τη στέγαση του ιδρύματος δεν είναι τυχαία. Στο συγκεκριμένο σημείο, στη θέση της πολυκατοικίας, υπήρχε η διώροφη κατοικία του 19ου αιώνα στην οποία διέμεινε ο Κωστής Παλαμάς με την οικογένειά του από το 1894 έως τις αρχές του Ιουλίου του 1935. «Ο εθνικός μας ποιητής ουδέποτε απέκτησε ιδιόκτητο σπίτι. Τα όποια χρήματα έπαιρνε από τη θέση του ως Γενικού Γραμματέα του Πανεπιστημίου και από τη δημοσιογραφία, την οποία άσκησε συστηματικά από το 1880 έως το 1935, τα ξόδευε στην αγορά βιβλίων και στις συνδρομές λογοτεχνικών περιοδικών και όχι στην απόκτηση ακινήτων», διευκρινίζει ο καθηγητής της Μεταβυζαντινής και Νεότερης Ελληνικής Φιλολογίας και σημερινός γενικός γραμματέας του Ιδρύματος, Κωνσταντίνος Κασίνης.



Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος περιέγραψε την εσωτερική διαρρύθμιση του σπιτιού στο άρθρο του, «Ο Παλαμάς από κοντά», που δημοσιεύτηκε στον αφιερωματικό τόμο της Νέας Εστίας τα Χριστούγεννα του 1943. γράφει συγκεκριμένα: «Από την ξώπορτα του δρόμου, ανοιχτή πάντα -ήταν κοινή για το ισόγειο και το πάνω πάτωμα-, έμπαινες σε μια στενόμακρη αυλή, ανέβαινες μιαν εξωτερική πέτρινη σκάλα, και βρισκόσουν μπροστά σε μιαν απλή πόρτα, πάντα σχεδόν κλειστή. Χτυπούσες ένα μικρό μπατταδούρο -αυτόν θυμούμαι, όχι κουμπί ηλεκτρικού κουδουνιού- και συνήθως σου άνοιγε μια μικρή υπηρέτρια. Κάποτε όμως κι η κυρία Παλαμά η ίδια, ή εν από τα παιδιά. Πρώτα ένας συνηθισμένος διάδρομος, με μια πόρτα αριστερά και δυο δεξιά, που παρακάτω ανοιγόταν, πλάταινε, έστριβε, και σχημάτιζε ένα είδος χωλλ. Στο χωλλ αυτό, αρκετά μεγάλο, γευμάτιζε και δειπνούσε η οικογένεια, εργαζόταν η κυρία Παλαμά, και γύρω της, στο ίδιο τραπέζι, μελετούσαν τα παιδιά. Το βράδυ όμως των δεξιώσεων, και το χωλλ αυτό γινόταν σαλόνι».



Κατά τη διαμονή του στη συγκεκριμένη οικία στην Ασκληπιού, ο Κωστής Παλαμάς έγραψε σχεδόν όλα του τα έργα. «Εκτός από τις τρεις πρώτες συλλογές, τα “Τραγούδια της πατρίδος μου” (1888), τον “Ύμνο στην Αθηνά” (1889) και τα “Μάτια της ψυχής μου” (1892), που θεωρούνται πρωτόλειες, όλο το υπόλοιπο έργο, με το οποίο ο Παλαμάς γίνεται ο Παλαμάς, δηλαδή από τους “Ἰαμβους και ανάπαιστους”, τον “Τάφο”, την “Ασάλευτη ζωή”, τον “Δωδεκάλογο του γύφτου”, τη “Φλογέρα του βασιλιά”, τα “Σατιρικά γυμνάσματα”, την “Πολιτεία και μοναξιά” έως την τελευταία συλλογή, “Οι νύχτες του Φήμιου” (1935), καθώς και το μεγάλο κριτικό του έργο, συνετέθησαν κατά τα σαράντα χρόνια της διαμονής του στην Ασκληπιού 3», αναφέρει ο κύριος Κασίνης, ο οποίος είναι μελετητής του παλαμικού έργου.



Το σαλόνι της οικίας στην Ασκληπιού υπήρξε ένας σπουδαίος πνευματικός χώρος της εποχής. Το σπίτι υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα, και οπωσδήποτε το πιο «καθαρόαιμο» από τα φιλολογικά σαλόνια της εποχής· όλοι οι λογοτέχνες της γενιάς του, αλλά και οι λίγο νεότεροι, όπως οι Δροσίνης, Χατζόπουλος, Καρκαβίτσας, Ξενόπουλος, Μαλακάσης, Καμπύσης, Παπαντωνίου, Νιρβάνας, Πορφύρας, Γρυπάρης και Βλαχογιάννης, ήταν τακτικοί θαμώνες. Εκεί συζητούνταν θέματα για τη γλώσσα και τα νέα ρεύματα, κρίνονταν και διαβάζονταν νέα έργα. Στον Παλαμά εμπιστεύθηκαν τα πρωτόλειά τους νεότεροι κυρίως λογοτέχνες, όπως ο Βάρναλης, ο Καζαντζάκης, ο Ρίτσος. Ο Παλαμάς, φίλος των νέων πάντα και ευαίσθητος δέκτης των νέων ρευμάτων, αναγνωρίζει πρώτος πως με την ποιητική συλλογή «Στροφή» του Σεφέρη γίνεται η πραγματική στροφή στη νεότερη ποίησή μας, γι’ αυτό και η επιστολή εκείνη δημοσιεύθηκε ως πρόλογος από τον Σεφέρη στις κατοπινές εκδόσεις του έργου.





Στο συγκεκριμένο σαλόνι, επίσης, γεννήθηκε και η ιδέα της δημιουργίας των περιοδικών «Τέχνη» (1898-99) και «Διόνυσος» (1901-02), έπειτα από σχετικές συζητήσεις.Ο Κωστής Παλαμάς θεωρούσε το περιοδικό ως «φιλολογικό γεγονός», γι’ αυτό το χαρακτηρίζει «ριζοσπαστικό» και «επαναστατικό». «Η φιλοσοφία των περιοδικών περιλάμβανε την πραγματική στροφή που έκανε η νεοελληνική λογοτεχνία και γενικότερα ο πολιτισμός από τον γαλλικό ρομαντισμό προς τις βόρειες λογοτεχνίες (σκανδιναβική, ρωσική γερμανική), με πρωτεργάτες τον Κων/νο Χατζόπουλο, τον Γιάννη Καμπύση και άλλους, αλλά και την αδιαπραγμάτευτη χρήση της δημοτικής γλώσσας στη λογοτεχνία. Το νέο πνεύμα φαίνεται και από τη ραγδαία αποκλιμάκωση της μετάφρασης γαλλικών έργων (κυρίως μυθιστορημάτων) και της στροφής προς τις βόρειες λογοτεχνίες. Θα λέγαμε ότι τα περιοδικά “Τέχνη” (και “Διόνυσος”) σηματοδοτούν την εκτόνωση του ρομαντικού πυρετού και την τάση για προσγείωση στο νεότερο πνεύμα και τον ρεαλισμό, από τα μέσα της δεκαετίας του 1890, και κυρίως μετά την οδυνηρή ήττα του 1897. Οι πνευματικές αναζητήσεις και οι λογοτεχνικές τάσεις τώρα συντονίζονται με την πραγματικότητα· το κλίμα της κοινωνικής, ηθικής και εθνικής απογοήτευσης αντανακλάται πια και στη λογοτεχνία. Ο Παλαμάς στάθηκε και εδώ πρωτοπόρος, όπως πάντοτε, κατά τον Βάρναλη. Η στάση του, οι ιδέες και το έργο του γενικότερα έπαιξαν το ρόλο πραγματικού καταλύτη των άγονων συναισθημάτων της εποχής», σχολιάζει ο κύριος Κασίνης.





Η διώροφη κατοικία στην Ασκληπιού, όπου κατοίκησε ο Παλαμάς με την οικογένειά του, κατεδαφίστηκε στα τέλη του 1966 προκαλώντας ακόμα και την αντίδραση του Τύπου εκείνης της εποχής. Το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά συστάθηκε το 1960 με πρωτοβουλία των Γιώργου Κατσίμπαλη, Κωνσταντίνου Τσάτσου, Αντρέα Καραντώνη και Δημ. Συναδινού. Πρωτοβουλία του Κατσίμπαλη υπήρξε και η αγορά το 1969 ενός διαμερίσματος στον τέταρτο όροφο του νεόδμητου κτιρίου στην Ασκληπιού 3, για να θυμίζει, σε όσους ενδιαφέρονται, ότι εκεί έζησε ο Παλαμάς και δημιούργησε το σύνολο σχεδόν του έργου του. Το Ίδρυμα, με βάση το βασιλικό διάταγμα 842 του 1960, διοικείται από δεκαμελή Επιτροπή, αποτελούμενη από ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών. Πρόεδροι του Ιδρύματος υπήρξαν κατά σειρά: οι Γιώργος Κατσίμπαλης, Ευ. Παπανούτσος, Κων/νος Τσάτσος, Κων/νος Τρυπάνης, Απ. Σαχίνης, Τάσος Αθανασιάδης, Γαλάτεια Σαράντη.



Σημερινή πρόεδρος είναι η ποιήτρια και ακαδημαϊκός Κική Δημουλά. Μέλη της Διοικούσας Επιτροπής (ΔΕ) υπήρξαν κατά καιρούς οι Ηλίας Βενέζης, Γιώργος Θεοτοκάς, Οδυσσέας Ελύτης, Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας, Αντρέας Καραντώνης, Ξενοφών Ζολώτας, Άγγελος Βλάχος, Κ. Μητσάκης, Βαγγ. Αθανασόπουλος, κά.







«Το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά λειτουργεί κάθε Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή (09.00-15.00). Η μεγάλη στενότητα οικονομικών πόρων δεν επιτρέπουν, δυστυχώς, την καθημερινή λειτουργία. Στο Ίδρυμα λειτουργούν μουσείο, βιβλιοθήκη και αρχείο, τα οποία προσφέρουν βοήθεια στους μελετητές του έργου και της εποχής του ποιητή. Δέχεται τακτικά επισκέψεις ερευνητών από την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρώπη, από σχολεία, από ομάδες των πολιτιστικών τομέων πολλών δήμων, από ομάδες στο πλαίσιο των πολιτιστικών περιπάτων κτλ. Συνεπώς, πιστεύω πως όσοι ενδιαφέρονται για τον πολιτισμό, το γνωρίζουν, διότι πραγματοποιεί εκδηλώσεις, επιστημονικά συνέδρια, εκδόσεις και παρουσιάσεις βιβλίων. Έως την ώρα έχει πραγματοποιήσει πολλές εκδόσεις, όπως είναι η χρηστική έκδοση των 16 τόμων των Απάντων που επιμελήθηκε ο Γ. Κατσίμπαλης, η έκδοση μεγάλου μέρους της αλληλογραφίας, η συγκέντρωση αθησαύριστων άρθρων και μελετών από εφημερίδες και περιοδικά, η έκδοση των Πρακτικών των Διεθνών Συνεδρίων για το έργο του, κτλ. Τώρα, ετοιμάζεται νέα σχολιασμένη έκδοση των “Σατιρικών γυμνασμάτων” από το μέλος της ΔΕ καθηγητή Μιχάλη Μερακλή, καθώς και ο πρώτος τόμος της φιλολογικής έκδοσης των πραγματικών “Απάντων του Ποιητή”, που, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα περιλάβει όλο το έργο, εκδιδόμενο, αθησαύριστο και ανέκδοτο σε 50 περίπου τόμους. Η καθυστέρηση οφείλεται καθαρά σε οικονομικούς λόγους. Η έκδοση του πρώτου τόμου προγραμματίζεται μέσα στον επόμενο χρόνο.Από εκεί και πέρα ελπίζουμε ότι θα ευαισθητοποιηθούν εκείνοι που έπρεπε να είναι ευαίσθητοι για τον πολιτισμό, ώστε να συνεχισθεί η έκδοση», αναφέρει ο κύριος Κασίνης.



Ο γενικός γραμματέας του Ιδρύματος σχολίασε και τη σημασία του έργου του Κωστή Παλαμά σχολιάζοντας πως «Ο Σολωμός, ο Κάλβος, ο Παλαμάς και ο Καβάφης αποτελούν τις τέσσερις πλευρές του τετραγώνου των μεγάλων ποιητών μας έως το 1930, οπότε αρχίζει η νεότερη φάση της λογοτεχνίας και της ποίησής μας. Εάν, ενδεχομένως, εξαιρέσουμε τον Καβάφη, για τους άλλους τρεις, πλην των καθ’ ύλην αρμοδίων (δασκάλων και λογοτεχνών) και ολίγων φιλομούσων, οι άλλοι δεν γνωρίζουν παρά τους κοινούς τόπους. Ο κόσμος δεν γνωρίζει ότι αυτός είναι ο άνθρωπος που με το έργο του (“Δωδεκάλογος του γύφτου”, “Σατιρικά γυμνάσματα” και “Φλογέρα του βασιλιά”), σήκωσε τον λαό στην πλάτη του από την απόλυτη απογοήτευση (1897-1910) και του ενέπνευσε πίστη στις δυνάμεις του, ούτε ότι ο Παλαμάς είναι ο θεμελιωτής της νέας μας ποίησης, δεν γνωρίζει πως αν δεν υπήρχε εσωτερική “τρικλοποδιά”, όπως συνέβη στην περίπτωση του Καζαντζάκη, θα ήταν το πρώτο Νόμπελ της Ελλάδας, όπως οι σύγχρονοί του Ευρωπαίοι ποιητές αναγνώριζαν.

»Θα έλεγα ακόμα ότι ο κόσμος δεν κατάλαβε τη ρήση του Σικελιανού στο Α΄ Νεκροταφείο, πως στο φέρετρο με τον σορό του Παλαμά ακουμπούσε η Ελλάδα, δεν άκουσε τη γνώμη του Σεφέρη, πως όποιος πιάσει στο χέρι του κοντύλι για να δημιουργήσει στην ελληνική γλώσσα θα αναφωνήσει πως ο Παλαμάς ζει και βασιλεύει, και την πρόβλεψη του Βάρναλη, πως όσο θα περνά ο καιρός το έργο του Παλαμά θα κερδίζει συνεχώς και ο ίδιος θα αναγνωρίζεται ως θεμελιωτής, πρωτοπόρος και διαμορφωτής της νεοελληνικής ποίησης, της γλώσσας και της κριτικής. Πιστεύω πως το ενδιαφέρον για τη θεμελίωση νέων κέντρων παλαμικών σπουδών, τα διεθνή συνέδρια, οι διδακτορικές διατριβές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, οι εκδόσεις και επανεκδόσεις έργων του, η μελοποίηση ποιημάτων από νέους και νεότατους δημιουργούς κτλ. δικαιώνουν την πρόβλεψη του Βάρναλη. Ο κόσμος πρέπει να διδαχθεί για να μάθει ότι τα τείχη της Πολιτείας είναι οι Ποιητές της, ανάμεσα στους οποίους πρωτεύουσα θέση κατέχει ο Παλαμάς».

Πηγή: ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ.gr