Η βιβλιοθήκη του Χάρβαρντ απέκτησε το αρχείο του Νίκου Γκάτσου

Η βιβλιοθήκη του Χάρβαρντ, στο Κέιμπριτζ της Μασσαχουσέτης, απέκτησε το αρχείο του ποιητή και στιχουργού Νίκου Γκάτσου, όπως ανακοίνωσε το ίδρυμα στην ιστοσελίδα του.

Ο Παναγιώτης Ροϊλός, Καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στην έδρα Γιώργου Σεφέρη και Καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Χάρβαρντ, αναφέρει: «Ο Νίκος Γκάτσος ήταν μία από τις σημαντικότερες μορφές της ευρωπαϊκής αβάν γκαρντ. Το μακροσκελές ποίημά του «Αμοργός», που δημοσιεύθηκε το 1943, όταν η Ελλάδα βρισκόταν υπό την κατοχή των Γερμανών και των συμμάχων τους, χαρακτηρίστηκε σχεδόν αμέσως από κριτικούς και ποιητές ως εμβληματικό έργο του ελληνικού υπερρεαλισμού...

Photo

Το αρχείο του Γκάτσου θα αποτελέσει σημαντική προσθήκη στα αρχεία του Χάρβαρντ για τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό και φυσικά στη μοναδική του συλλογή για την ελληνική λογοτεχνία και τον πολιτισμό. Δεν μπορεί να τονιστεί αρκετά πόσο μεγάλη είναι η εκπαιδευτική και ερευνητική αξία του αρχείου για διάφορα επιστημονικά πεδία, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής και της ευρύτερης ευρωπαϊκής πολιτισμικής ιστορίας, της συγκριτικής λογοτεχνίας, της ελληνικής λογοτεχνίας και των σπουδών μετάφρασης».

«Ο Γκάτσος ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες στιχουργούς και τραγουδοποιούς του εικοστού αιώνα και οι συνεργασίες του με τους μεγαλύτερους Έλληνες συνθέτες συνέβαλαν στην οριοθέτηση της πορείας της ελληνικής λαϊκής μουσικής, στον γάμο της λαογραφίας με την πρωτοπορία. Η ευκαιρία να εξετάσουμε όχι μόνο τις σημειώσεις και τα έγγραφα του Γκάτσου, αλλά και ηχογραφήσεις από σχεδιάσματα τραγουδιών και ημιτελών συνθέσεων […] θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα το έργο αυτού του πρωτοποριακού τραγουδοποιού» αναφέρει ο δρ. Panayotis League.

P

Το αρχείο, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει:

• Δεκαοκτώ γράμματα του Οδυσσέα Ελύτη (που κυμαίνονται από τρεις έως 25 σελίδες)

• Καρτ ποστάλ 50 ετών από την καλή του φίλη και δημοφιλή ερμηνεύτρια Νάνα Μούσχουρη.

• Το σενάριο της ταινίας του Ελία Καζάν «America America», με σημειώσεις του σκηνοθέτη.

• Σχολιασμένα δακτυλόγραφα των Γιώργου Σεφέρη, Archibald MacLeish, Desmond O’Grady και Charles Haldeman.

Photo

Από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορούν τα βιβλία του Νίκου Γκάτσου «Αμοργός» και «Όλα τα τραγούδια», ενώ πριν από λίγους μήνες, κυκλοφόρησε η νέα αναθεωρημένη και οριστική έκδοση του τόμου «Νίκος Γκάτσος, Όλα τα τραγούδια», σε επιμέλεια Αγαθής Δημητρούκα, εμπλουτισμένη με περισσότερα στοιχεία και πληροφορίες, με φωτογραφίες και άλλα ντοκουμέντα, που προσδίδουν στο βιβλίο έναν χαρακτήρα πιο «προσωποπαγή».

Πηγή: naftemporiki.gr

Το σπίτι του Κωστή Παλαμά

Κείμενο: Βαγγέλης Πασιάς / Φωτογραφίες: Στέφανος Καστρινάκης

Μία ξενάγηση στον τέταρτο όροφο της πολυκατοικίας στην οδό Ασκληπιού 3, της διεύθυνσης όπου κάποτε βρισκόταν το σπίτι του αθάνατου Έλληνα ποιητή και στην οποία πλέον στεγάζεται το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά (φωτογραφικό αφιέρωμα)

Στον τέταρτο όροφο του κτιρίου στην οδό Ασκληπιού 3 στο κέντρο της Αθήνας βρίσκεται η σπουδαία παρακαταθήκη του Κωστή Παλαμά, η οποία διασώζεται από το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά. Προσωπικά αντικείμενα του ποιητή, όπως το γραφείο, η κουνιστή πολυθρόνα στην οποία αναπαυόταν, η σόμπα, το μπαστούνι, τα γυαλιά, ένας μεγάλος αριθμός αυτογράφων και 4.500 τόμοι βιβλίων είναι τα αντικείμενα που φιλοξενούνται στο ίδρυμα. Δυστυχώς, η μετακόμιση του 1935 συνετέλεσε ώστε μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές βιβλιοθήκες και το καλύτερα οργανωμένο αρχείο για τη νεοελληνική λογοτεχνία, σύμφωνα με τον φιλόλογο και ιστορικό της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κωνσταντίνο Θ. Δημαρά, να εξαρθρωθούν, καθώς ο ποιητής δεν ήταν πια σε θέση να ελέγξει τα πράγματα όταν «εκπατρίστηκε».





Η επιλογή του συγκεκριμένου κτιρίου για τη στέγαση του ιδρύματος δεν είναι τυχαία. Στο συγκεκριμένο σημείο, στη θέση της πολυκατοικίας, υπήρχε η διώροφη κατοικία του 19ου αιώνα στην οποία διέμεινε ο Κωστής Παλαμάς με την οικογένειά του από το 1894 έως τις αρχές του Ιουλίου του 1935. «Ο εθνικός μας ποιητής ουδέποτε απέκτησε ιδιόκτητο σπίτι. Τα όποια χρήματα έπαιρνε από τη θέση του ως Γενικού Γραμματέα του Πανεπιστημίου και από τη δημοσιογραφία, την οποία άσκησε συστηματικά από το 1880 έως το 1935, τα ξόδευε στην αγορά βιβλίων και στις συνδρομές λογοτεχνικών περιοδικών και όχι στην απόκτηση ακινήτων», διευκρινίζει ο καθηγητής της Μεταβυζαντινής και Νεότερης Ελληνικής Φιλολογίας και σημερινός γενικός γραμματέας του Ιδρύματος, Κωνσταντίνος Κασίνης.



Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος περιέγραψε την εσωτερική διαρρύθμιση του σπιτιού στο άρθρο του, «Ο Παλαμάς από κοντά», που δημοσιεύτηκε στον αφιερωματικό τόμο της Νέας Εστίας τα Χριστούγεννα του 1943. γράφει συγκεκριμένα: «Από την ξώπορτα του δρόμου, ανοιχτή πάντα -ήταν κοινή για το ισόγειο και το πάνω πάτωμα-, έμπαινες σε μια στενόμακρη αυλή, ανέβαινες μιαν εξωτερική πέτρινη σκάλα, και βρισκόσουν μπροστά σε μιαν απλή πόρτα, πάντα σχεδόν κλειστή. Χτυπούσες ένα μικρό μπατταδούρο -αυτόν θυμούμαι, όχι κουμπί ηλεκτρικού κουδουνιού- και συνήθως σου άνοιγε μια μικρή υπηρέτρια. Κάποτε όμως κι η κυρία Παλαμά η ίδια, ή εν από τα παιδιά. Πρώτα ένας συνηθισμένος διάδρομος, με μια πόρτα αριστερά και δυο δεξιά, που παρακάτω ανοιγόταν, πλάταινε, έστριβε, και σχημάτιζε ένα είδος χωλλ. Στο χωλλ αυτό, αρκετά μεγάλο, γευμάτιζε και δειπνούσε η οικογένεια, εργαζόταν η κυρία Παλαμά, και γύρω της, στο ίδιο τραπέζι, μελετούσαν τα παιδιά. Το βράδυ όμως των δεξιώσεων, και το χωλλ αυτό γινόταν σαλόνι».



Κατά τη διαμονή του στη συγκεκριμένη οικία στην Ασκληπιού, ο Κωστής Παλαμάς έγραψε σχεδόν όλα του τα έργα. «Εκτός από τις τρεις πρώτες συλλογές, τα “Τραγούδια της πατρίδος μου” (1888), τον “Ύμνο στην Αθηνά” (1889) και τα “Μάτια της ψυχής μου” (1892), που θεωρούνται πρωτόλειες, όλο το υπόλοιπο έργο, με το οποίο ο Παλαμάς γίνεται ο Παλαμάς, δηλαδή από τους “Ἰαμβους και ανάπαιστους”, τον “Τάφο”, την “Ασάλευτη ζωή”, τον “Δωδεκάλογο του γύφτου”, τη “Φλογέρα του βασιλιά”, τα “Σατιρικά γυμνάσματα”, την “Πολιτεία και μοναξιά” έως την τελευταία συλλογή, “Οι νύχτες του Φήμιου” (1935), καθώς και το μεγάλο κριτικό του έργο, συνετέθησαν κατά τα σαράντα χρόνια της διαμονής του στην Ασκληπιού 3», αναφέρει ο κύριος Κασίνης, ο οποίος είναι μελετητής του παλαμικού έργου.



Το σαλόνι της οικίας στην Ασκληπιού υπήρξε ένας σπουδαίος πνευματικός χώρος της εποχής. Το σπίτι υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα, και οπωσδήποτε το πιο «καθαρόαιμο» από τα φιλολογικά σαλόνια της εποχής· όλοι οι λογοτέχνες της γενιάς του, αλλά και οι λίγο νεότεροι, όπως οι Δροσίνης, Χατζόπουλος, Καρκαβίτσας, Ξενόπουλος, Μαλακάσης, Καμπύσης, Παπαντωνίου, Νιρβάνας, Πορφύρας, Γρυπάρης και Βλαχογιάννης, ήταν τακτικοί θαμώνες. Εκεί συζητούνταν θέματα για τη γλώσσα και τα νέα ρεύματα, κρίνονταν και διαβάζονταν νέα έργα. Στον Παλαμά εμπιστεύθηκαν τα πρωτόλειά τους νεότεροι κυρίως λογοτέχνες, όπως ο Βάρναλης, ο Καζαντζάκης, ο Ρίτσος. Ο Παλαμάς, φίλος των νέων πάντα και ευαίσθητος δέκτης των νέων ρευμάτων, αναγνωρίζει πρώτος πως με την ποιητική συλλογή «Στροφή» του Σεφέρη γίνεται η πραγματική στροφή στη νεότερη ποίησή μας, γι’ αυτό και η επιστολή εκείνη δημοσιεύθηκε ως πρόλογος από τον Σεφέρη στις κατοπινές εκδόσεις του έργου.





Στο συγκεκριμένο σαλόνι, επίσης, γεννήθηκε και η ιδέα της δημιουργίας των περιοδικών «Τέχνη» (1898-99) και «Διόνυσος» (1901-02), έπειτα από σχετικές συζητήσεις.Ο Κωστής Παλαμάς θεωρούσε το περιοδικό ως «φιλολογικό γεγονός», γι’ αυτό το χαρακτηρίζει «ριζοσπαστικό» και «επαναστατικό». «Η φιλοσοφία των περιοδικών περιλάμβανε την πραγματική στροφή που έκανε η νεοελληνική λογοτεχνία και γενικότερα ο πολιτισμός από τον γαλλικό ρομαντισμό προς τις βόρειες λογοτεχνίες (σκανδιναβική, ρωσική γερμανική), με πρωτεργάτες τον Κων/νο Χατζόπουλο, τον Γιάννη Καμπύση και άλλους, αλλά και την αδιαπραγμάτευτη χρήση της δημοτικής γλώσσας στη λογοτεχνία. Το νέο πνεύμα φαίνεται και από τη ραγδαία αποκλιμάκωση της μετάφρασης γαλλικών έργων (κυρίως μυθιστορημάτων) και της στροφής προς τις βόρειες λογοτεχνίες. Θα λέγαμε ότι τα περιοδικά “Τέχνη” (και “Διόνυσος”) σηματοδοτούν την εκτόνωση του ρομαντικού πυρετού και την τάση για προσγείωση στο νεότερο πνεύμα και τον ρεαλισμό, από τα μέσα της δεκαετίας του 1890, και κυρίως μετά την οδυνηρή ήττα του 1897. Οι πνευματικές αναζητήσεις και οι λογοτεχνικές τάσεις τώρα συντονίζονται με την πραγματικότητα· το κλίμα της κοινωνικής, ηθικής και εθνικής απογοήτευσης αντανακλάται πια και στη λογοτεχνία. Ο Παλαμάς στάθηκε και εδώ πρωτοπόρος, όπως πάντοτε, κατά τον Βάρναλη. Η στάση του, οι ιδέες και το έργο του γενικότερα έπαιξαν το ρόλο πραγματικού καταλύτη των άγονων συναισθημάτων της εποχής», σχολιάζει ο κύριος Κασίνης.





Η διώροφη κατοικία στην Ασκληπιού, όπου κατοίκησε ο Παλαμάς με την οικογένειά του, κατεδαφίστηκε στα τέλη του 1966 προκαλώντας ακόμα και την αντίδραση του Τύπου εκείνης της εποχής. Το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά συστάθηκε το 1960 με πρωτοβουλία των Γιώργου Κατσίμπαλη, Κωνσταντίνου Τσάτσου, Αντρέα Καραντώνη και Δημ. Συναδινού. Πρωτοβουλία του Κατσίμπαλη υπήρξε και η αγορά το 1969 ενός διαμερίσματος στον τέταρτο όροφο του νεόδμητου κτιρίου στην Ασκληπιού 3, για να θυμίζει, σε όσους ενδιαφέρονται, ότι εκεί έζησε ο Παλαμάς και δημιούργησε το σύνολο σχεδόν του έργου του. Το Ίδρυμα, με βάση το βασιλικό διάταγμα 842 του 1960, διοικείται από δεκαμελή Επιτροπή, αποτελούμενη από ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών. Πρόεδροι του Ιδρύματος υπήρξαν κατά σειρά: οι Γιώργος Κατσίμπαλης, Ευ. Παπανούτσος, Κων/νος Τσάτσος, Κων/νος Τρυπάνης, Απ. Σαχίνης, Τάσος Αθανασιάδης, Γαλάτεια Σαράντη.



Σημερινή πρόεδρος είναι η ποιήτρια και ακαδημαϊκός Κική Δημουλά. Μέλη της Διοικούσας Επιτροπής (ΔΕ) υπήρξαν κατά καιρούς οι Ηλίας Βενέζης, Γιώργος Θεοτοκάς, Οδυσσέας Ελύτης, Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας, Αντρέας Καραντώνης, Ξενοφών Ζολώτας, Άγγελος Βλάχος, Κ. Μητσάκης, Βαγγ. Αθανασόπουλος, κά.







«Το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά λειτουργεί κάθε Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή (09.00-15.00). Η μεγάλη στενότητα οικονομικών πόρων δεν επιτρέπουν, δυστυχώς, την καθημερινή λειτουργία. Στο Ίδρυμα λειτουργούν μουσείο, βιβλιοθήκη και αρχείο, τα οποία προσφέρουν βοήθεια στους μελετητές του έργου και της εποχής του ποιητή. Δέχεται τακτικά επισκέψεις ερευνητών από την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρώπη, από σχολεία, από ομάδες των πολιτιστικών τομέων πολλών δήμων, από ομάδες στο πλαίσιο των πολιτιστικών περιπάτων κτλ. Συνεπώς, πιστεύω πως όσοι ενδιαφέρονται για τον πολιτισμό, το γνωρίζουν, διότι πραγματοποιεί εκδηλώσεις, επιστημονικά συνέδρια, εκδόσεις και παρουσιάσεις βιβλίων. Έως την ώρα έχει πραγματοποιήσει πολλές εκδόσεις, όπως είναι η χρηστική έκδοση των 16 τόμων των Απάντων που επιμελήθηκε ο Γ. Κατσίμπαλης, η έκδοση μεγάλου μέρους της αλληλογραφίας, η συγκέντρωση αθησαύριστων άρθρων και μελετών από εφημερίδες και περιοδικά, η έκδοση των Πρακτικών των Διεθνών Συνεδρίων για το έργο του, κτλ. Τώρα, ετοιμάζεται νέα σχολιασμένη έκδοση των “Σατιρικών γυμνασμάτων” από το μέλος της ΔΕ καθηγητή Μιχάλη Μερακλή, καθώς και ο πρώτος τόμος της φιλολογικής έκδοσης των πραγματικών “Απάντων του Ποιητή”, που, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα περιλάβει όλο το έργο, εκδιδόμενο, αθησαύριστο και ανέκδοτο σε 50 περίπου τόμους. Η καθυστέρηση οφείλεται καθαρά σε οικονομικούς λόγους. Η έκδοση του πρώτου τόμου προγραμματίζεται μέσα στον επόμενο χρόνο.Από εκεί και πέρα ελπίζουμε ότι θα ευαισθητοποιηθούν εκείνοι που έπρεπε να είναι ευαίσθητοι για τον πολιτισμό, ώστε να συνεχισθεί η έκδοση», αναφέρει ο κύριος Κασίνης.



Ο γενικός γραμματέας του Ιδρύματος σχολίασε και τη σημασία του έργου του Κωστή Παλαμά σχολιάζοντας πως «Ο Σολωμός, ο Κάλβος, ο Παλαμάς και ο Καβάφης αποτελούν τις τέσσερις πλευρές του τετραγώνου των μεγάλων ποιητών μας έως το 1930, οπότε αρχίζει η νεότερη φάση της λογοτεχνίας και της ποίησής μας. Εάν, ενδεχομένως, εξαιρέσουμε τον Καβάφη, για τους άλλους τρεις, πλην των καθ’ ύλην αρμοδίων (δασκάλων και λογοτεχνών) και ολίγων φιλομούσων, οι άλλοι δεν γνωρίζουν παρά τους κοινούς τόπους. Ο κόσμος δεν γνωρίζει ότι αυτός είναι ο άνθρωπος που με το έργο του (“Δωδεκάλογος του γύφτου”, “Σατιρικά γυμνάσματα” και “Φλογέρα του βασιλιά”), σήκωσε τον λαό στην πλάτη του από την απόλυτη απογοήτευση (1897-1910) και του ενέπνευσε πίστη στις δυνάμεις του, ούτε ότι ο Παλαμάς είναι ο θεμελιωτής της νέας μας ποίησης, δεν γνωρίζει πως αν δεν υπήρχε εσωτερική “τρικλοποδιά”, όπως συνέβη στην περίπτωση του Καζαντζάκη, θα ήταν το πρώτο Νόμπελ της Ελλάδας, όπως οι σύγχρονοί του Ευρωπαίοι ποιητές αναγνώριζαν.

»Θα έλεγα ακόμα ότι ο κόσμος δεν κατάλαβε τη ρήση του Σικελιανού στο Α΄ Νεκροταφείο, πως στο φέρετρο με τον σορό του Παλαμά ακουμπούσε η Ελλάδα, δεν άκουσε τη γνώμη του Σεφέρη, πως όποιος πιάσει στο χέρι του κοντύλι για να δημιουργήσει στην ελληνική γλώσσα θα αναφωνήσει πως ο Παλαμάς ζει και βασιλεύει, και την πρόβλεψη του Βάρναλη, πως όσο θα περνά ο καιρός το έργο του Παλαμά θα κερδίζει συνεχώς και ο ίδιος θα αναγνωρίζεται ως θεμελιωτής, πρωτοπόρος και διαμορφωτής της νεοελληνικής ποίησης, της γλώσσας και της κριτικής. Πιστεύω πως το ενδιαφέρον για τη θεμελίωση νέων κέντρων παλαμικών σπουδών, τα διεθνή συνέδρια, οι διδακτορικές διατριβές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, οι εκδόσεις και επανεκδόσεις έργων του, η μελοποίηση ποιημάτων από νέους και νεότατους δημιουργούς κτλ. δικαιώνουν την πρόβλεψη του Βάρναλη. Ο κόσμος πρέπει να διδαχθεί για να μάθει ότι τα τείχη της Πολιτείας είναι οι Ποιητές της, ανάμεσα στους οποίους πρωτεύουσα θέση κατέχει ο Παλαμάς».

Πηγή: ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ.gr

Πέθανε η αλγερινή μυθιστοριογράφος Ασιά Τζεμπάρ

Υπέρμαχος της χειραφέτησης μουσουλμάνων γυναικών

Πέθανε στο Παρίσι σε ηλικία 78 ετών η αλγερινή συγγραφέας, Ασιά Τζεμπάρ, μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας και υπέρμαχος της χειραφέτησης των μουσουλμάνων γυναικών και του διαλόγου των πολιτισμών.

Η μυθιστοριογράφος, η οποία άφησε την τελευταία της πνοή σε παρισινό νοσοκομείο, θα ενταφιασθεί, σύμφωνα με την επιθυμία της, στο χωριό όπου γεννήθηκε, το Σερσέλ, δυτικά του Αλγερίου, την ερχόμενη εβδομάδα.

Ο γάλλος πρόεδρος Φρανουσά Ολάντ απέτισε φόρο τιμής «σε αυτή τη γυναίκα με πεποιθήσεις, με πολλαπλές και γόνιμες ταυτότητες που έτρεφαν το έργο της, ανάμεσα στην Αλγερία και τη Γαλλία, ανάμεσα στη βερβερική, την αραβική και τη γαλλική γλώσσα».

Μείζων μορφή της γαλλόφωνης λογοτεχνίας του Μαγρέμπ, η Ασιά Τζεμπάρ εξέδωσε περίπου είκοσι μυθιστορήματα, μαρτυρίες, συλλογές ποιημάτων, που μεταφράσθηκαν σε πολλές γλώσσες.

Στα ελληνικά κυκλοφορεί το βιβλίο της «Σουλτάνα σκιά» από τις εκδόσεις Κέδρος. Υπήρξε επίσης κινηματογραφίστρια.

Το 2000 τιμήθηκε με το γερμανικό βραβείο της Ειρήνης και τον Ιούνιο του 2005 εξελέγη στη Γαλλική Ακαδημία. Είχε αναφερθεί επανειλημμένα ως υποψήφια για το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Το πραγματικό της όνομα ήταν Φατίμα Ζοχρά Ιμαλαγιέν και ήταν κόρη δασκάλου. Γεννήθηκε στις 30 Ιουνίου 1936 στο Σερσέλ, 150 χλμ. δυτικά του Αλγερίου και εξέδωσε το πρώτο μυθιστόρημά της με τίτλο «Η δίψα» σε ηλικία 19 ετών. Δίδαξε στο Αλγερί και στη συνέχεια στο Παρίσι και τις ΗΠΑ. 

Στα νιάτα της τάχθηκε υπέρ της ανεξαρτησίας της Αλγερίας, που βρισκόταν τότε υπό γαλλική κυριαρχία, αλλά αποφάσισε να γράφει στα γαλλικά.

Πηγή: Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ/Γαλλικό

Έκδοση των ποιημάτων του Καβάφη σε Braille

Ανθολογία πρώτη του είδους της, αναπληρώνει σε μερικό βαθμό την έλλειψη βιβλίων ποίησης για μη βλέποντες

Το Αρχείο Καβάφη του Ιδρύματος Ωνάση, σε συνεργασία με το Κέντρο Αποκατάστασης και Εκπαίδευσης Τυφλών (ΚΕΑΤ), προχώρησε στην έκδοση ανθολογίας των ποιημάτων του Κ.Π. Καβάφη σε γραφή braille. Η ανθολογία είναι η πρώτη του είδους της και αποτελεί μια έκδοση αναφοράς η οποία θα χαράξει το δρόμο για ανάλογες πρωτοβουλίες. Η κίνηση αυτή έρχεται να αναπληρώσει σε μερικό βαθμό την έλλειψη βιβλίων ποίησης για μη βλέποντες. Τα αντίτυπα θα διατεθούν σε βλέποντες και μη βλέποντες από τη Στέγη και το ΚΕΑΤ προσκαλώντας όσους δεν γνωρίζουν αυτή την απτική γλώσσα να έρθουν σε επαφή μαζί της. Παράλληλα, το Αρχείο Καβάφη και το Ίδρυμα Ωνάση παρήγαγαν ένα επεξηγηματικό βίντεο το οποίο αποτυπώνει τη συνολική διαδικασία παραγωγής της ανθολογίας Καβάφη:      

H λίστα των ποιημάτων τα οποία μεταγράφηκαν σε braille είναι η ακόλουθη: Όσο μπορείς, Ιθάκη, Περιμένοντας τους βαρβάρους, Τείχη, Μέρες του 1903,  Εις τα περίχωρα της Aντιοχείας,  Μύρης· Αλεξάνδρεια του 340 μ. Χ.,  Απολείπειν ο θεός Αντώνιον,  Η διορία του Νέρωνος,  Η Σατραπεία,  Η πόλις,  Θερμοπύλες,  Τρώες, Ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης, Επέστρεφε, Εν μεγάλη Ελληνική αποικία, 200 π.Χ. 

Πηγή: www.lifo.gr

Το Λάουθ τιμά τον Ανδρέα Κάλβο

Μόνιμη έκθεση για τον έλληνα ποιητή θα φιλοξενεί το τοπικό Μουσείο - το όνομά του θα δοθεί σε δρόμο της πόλης

Ο δήμαρχος και η αντιδήμαρχος του Λάουθ με τους εκπροσώπους της Αγγλικανικής και της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τον Λεύκιο Ζαφειρίου (δεύτερος από αριστερά) και τη Βικτωρία Σολομωνίδου (στο μέσον) στο μνημείο του Ανδρέα Κάλβου

Η πλάκα Σεφέρη στο Μουσείο του Λάουθ

Τη μνήμη του Ανδρέα Κάλβου γιόρτασαν Βρετανοί και Ελληνες στο Λάουθ της Μεγάλης Βρετανίας στις 21 Ιουνίου. Η πόλη στην οποία έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο ζακύνθιος ποιητής πραγματοποίησε αφιέρωμα στον διακεκριμένο ξένο δημότη της στη διάρκεια του οποίου παρουσιάστηκε στο Μουσείο του Λάουθ η έκθεση «Andreas Kalvos - George Seferis: Two Greek Poets in Louth», την οποία επιμελήθηκε η Βικτωρία Σολομωνίδου, σύμβουλος Μορφωτικών Υποθέσεων της ελληνικής πρεσβείας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο ποιητής των Ωδών είχε γνωρίσει την κατά είκοσι χρόνια νεότερή του Βρετανή Καρλότα Ογκάστα Γουάνταμς στην Κέρκυρα, όταν εκείνη εργαζόταν σε σχολείο θηλέων στο νησί, και το 1852 την ακολούθησε στην Αγγλία. Παντρεύτηκαν στις 5 Φεβρουαρίου του 1853 και έζησαν στο Λονδίνο ως το 1865, διευθύνοντας ένα σχολείο θηλέων στην προνομιούχο συνοικία του Μέιντα Βέιλ στο Δυτικό Λονδίνο. Μετακόμισαν στο Λάουθ στα τέλη του 1865, όπου η Καρλότα ανέλαβε τη διεύθυνση ενός σχολείου θηλέων. Ο Κάλβος πέθανε εκεί το 1869 και η σύζυγός του το 1888.

Στη διάρκεια των εφετινών εορτασμών έγιναν τα αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής πλάκας Κάλβου που είχε τοποθετηθεί από τον Γιώργο Σεφέρη στον τάφο του Κάλβου, στην εκκλησία της Αγίας Μαργαρίτας στο Κέντινγκτον, το 1960, με την ευκαιρία της ανακομιδής των οστών του ζεύγους Κάλβου στη Ζάκυνθο. Η πλάκα θα εκτίθεται μόνιμα στο Μουσείο του Λάουθ, το οποίο αποφάσισε να φιλοξενεί μόνιμα και την έκθεση, για τους σκοπούς των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του. Το αφιέρωμα αποτέλεσε μέρος του τοπικού ετήσιου φεστιβάλ Zero Degrees Festival 2014 και διοργανώθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί τη ευκαιρία της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στο πλαίσιό του πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο κενοτάφιο των Κάλβων στο Κέντινγκτον. Το μνημείο Κάλβου συντηρήθηκε από ντόπιο λιθοξόο και μεταφέρθηκε, όπως σχολίασε η Βικτωρία Σολομωνίδου, σε «εξαιρετική θέση, στο μονοπάτι που περνούσαν για τη βόλτα τους ο Κάλβος με τη γυναίκα του Καρλότα».

Οι γιορτές για τον Κάλβο όμως δεν σταματούν εδώ. Προγραμματίζεται ημερίδα το 2015, με αφορμή τη συμπλήρωση 150 χρόνων από την άφιξή του στο Λάουθ, ενώ μαθαίνουμε ότι ο δήμαρχος της πόλης σχεδιάζει να δώσει το όνομα του Κάλβου σε έναν από τους δρόμους της.

Πηγή: tovima.gr

Εντοπίστηκαν 20 αδημοσίευτα ποιήματα του Πάμπλο Νερούδα σε κούτες με χειρόγραφα

Πρόκειται να δημοσιευτούν στη Λατινική Αμερική στο τέλος της χρονιάς

Oι συνεργάτες του ιδρύματος Πάμπλο Νερούδα στη Χιλή εντόπισαν ανάμεσα στο αρχείο με τα χειρόγραφα του μεγάλου ποιητή 20 άγνωστα και αδημοσίευτα ποιήματά του.

 

Τα ποιήματα βρέθηκαν σε κούτες με προσωπικά χειρόγραφα του νομπελίστα κατά τη διάρκεια αρχειοθέτησης του υλικού και ανάμεσα σε άλλες χειρόγραφες σημειώσεις.

 

Οι εμπειρογνώμονες επιβεβαιώνουν την αυθεντικότητα τους και χρονολογούν τη συγγραφή των περισσότερων μετά το 1956 ενώ η ανακοίνωση του ιδρύματος ανέφερε πως όλα τα έγγραφα είναι σε εξαιρετική ποιότητα και κατάσταση.

 

Έξι από αυτά πραγματεύονται την αγάπη και τον έρωτα, ενώ τα υπόλοιπα έχουν ποικίλη θεματολογία. Και τα 20 αυτά νέα ποιήματα ανακοινώθηκε πως θα δημοσιευτούν εντός του έτους στη Λατινική Αμερική και έως το 2015 στην Ισπανία ενώ όπως αναφέρει η El Pais ακόμη δεν έχει προγραμματιστεί αγγλική μετάφραση. Η ίδια εφημερίδα εξασφάλισε και αναδημοσιεύει ένα μικρό απόσπασμα από το πολύτιμο αυτό υλικό:"Reposa tu pura cadera y el arco de flechas mojadas / extiende en la noche los pétalos que forman tu forma."

Πηγή: lifo.gr

Απεβίωσε η ποιήτρια Μάγια Αγγέλου

Η παγκοσμίου φήμης Αμερικανίδα ποιήτρια και συγγραφέας Μάγια Αγγέλου απεβίωσε την Τετάρτη σε ηλικία 86 ετών. Η Μάγια Αγγέλου γεννήθηκε στις 5 Απριλίου του 1928 και το πατρικό της ήταν Μάργκαρετ Ανν Τζόνσον. Η Δρ Μάγια Αγγέλου, εκτός από τη συγγραφική της δραστηριότητα, έχει στο ενεργητικό της και μια καριέρα στο χορό και στο θέατρο, ενασχόληση με την πολιτική, διδασκαλία στο πανεπιστήμιο ενώ κάποιοι θα τη θυμούνται να απαγγέλλει ένα ποίημά της, όταν ο Μπιλ Κλίντον είχε γίνει πρόεδρος της χώρας της.

Στη μακρόχρονη συγγραφική της πορεία εξέδωσε επτά αυτοβιογραφίες, τρία δοκίμια και αρκετές ποιητικές συλλογές. Το συγγραφικό της έργο στιγματίστηκε από τα άσχημα παιδικά χρόνια και τον αγώνα για την επιβίωση κατά την εφηβική και νεαρή ηλικία. Σε ηλικία μόλις 8 ετών παρενοχλείται σεξουαλικά και βιάζεται από τον πατριό της. Ακολουθεί μία πολύ δύσκολη ζωή, μένει έγκυος και ούσα ανύπανδρη μητέρα ωθείται από τα εφηβικά κιόλας χρόνια στην πορνεία.

Το 1951, αποτελεί σταθμό στη ζωή της καθώς παντρεύεται τον Έλληνα ηλεκτρολόγο, πρώην ναυτικό και εμπνευσμένο μουσικό Τος Αγγέλου, παρά τις αντιδράσεις της εποχής για μικτούς γάμους μεταξύ αφροαμερικανών και λευκών. Μαζί του θα ταξιδέψει από το Μιζούρι σε Νέα Υόρκη και Σαν Φρανσίσκο για να σπουδάσει χορό. Οι δυο τους θα πάρουν διαζύγιο το 1954.

Ως χορεύτρια δίνει πολλές παραστάσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Το 1959 θα γνωρίσει σε μία από τις περιοδείες της τον συγγραφέα James O. Killens ο οποίος και την ενθαρρύνει να ασχοληθεί με τη συγγραφή. Έναν χρόνο αργότερα, κι επηρεασμένη από τη γνωριμία της με τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ θα ασχοληθεί ενεργά με τον αγώνα για τα δικαιώματα των αφροαμερικανών.

Το 1973 παντρεύτηκε τον Paul du Feu-από τον οποίο πήρε διαζύγιο λίγα χρόνια αργότερα- και από τότε εργαζόταν ακατάπαυστα πάνω στη σύνθεση, τη συγγραφή, τη στιχουργία, τη σεναριογραφία κ.α.

Η Αγγέλου έχει βραβευτεί αμέτρητες φορές για το έργο της πάνω στη συγγραφή, την ποίηση, τη σεναριογραφία τηλεοπτικών σειρών, θεατρικών έργων και τηλεταινιών, αλλά και τη σύνθεση. Τον Φεβρουάριο του 2011, ο Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα τίμησε την Αγγέλου μαζί με ακόμη 14 προσωπικότητες με το μετάλλιο της ανώτατης διάκρισης, τους οποίους και είχε χαρακτηρίσει ως «μερικούς από τους πιο συναρπαστικούς ανθρώπους στην Αμερική, αλλά και στον κόσμο όλο».

Η ζωή της αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση, διότι ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις της πραγματικότητας, αντιστάθηκε στις πιέσεις για συμμόρφωση με το κατεστημένο, έμαθε να αποδέχεται και να εκτιμά τον εαυτό της και συνειδητοποίησε τα ασυνήθιστα ταλέντα της. Από πολλές απόψεις, η ζωή και τα γραπτά της συλλαμβάνουν την έννοια του Maslow για την αυτοπραγμάτωση.

Πηγή: zougla.gr

Στον Τίτο Πατρίκιο το Διεθνές Βραβείο Ποίησης LericiPea

 

Με το βραβείο έχουν τιμηθεί στο παρελθόν ο Υβ Μπονφουά, ο Άδωνις, ο Σίμους Χίνι ο Γεβγκένι Γεφτουσένκο

 

Στον ποιητή Τίτο Πατρίκιο απονεμήθηκε το εφετινό Διεθνές Βραβείο Ποίησης LericiPea. Το βραβείο θεσμοθετήθηκε το 1952 στο Λέριτσι της Ιταλίας και απονέμεται κάθε χρόνο με σκοπό τη διάδοση και την ενίσχυση της ποίησης στην Ιταλία και σε όλον τον κόσμο.

Η απονομή του βραβείου στον Τίτο Πατρίκιο αναγνωρίζει και επιβραβεύει το έργο του και την προσφορά του στην ποίηση αλλά ταυτόχρονα αποκτά, όπως σχολίασε η πρόεδρος της κριτικής επιτροπής του βραβείου Αντριάνα Μπεβερίνι, και μια συμβολική σημασία «διότι φέρνει ακόμα πιο κοντά τους λαούς της Ιταλίας και της Ελλάδας σε μια πολύ δύσκολη συγκυρία για τις δύο χώρες που συνδέονται με στενούς πολιτιστικούς και ιστορικούς δεσμούς. Προσβλέπουμε στην Ελλάδα, στους φιλόσοφους και στους ποιητές της. Επιστρέφουμε στις ρίζες της ευρωπαϊκής σκέψης σε μια στιγμή που η Ευρώπη μοιάζει να θυσιάζει τα πάντα στο βωμό οικονομικών προτεραιοτήτων».

Η εφετινή 59^η τελετή απονομής πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου στην ιστορική Villa Marigola του 17ου αιώνα, στην κωμόπολη του Λέριτσι στην ιταλική Ριβιέρα, παρουσία προσωπικοτήτων του πνεύματος, της πολιτικής και της οικονομίας. Το βραβείο παρέλαβε ο ίδιος ο τιμώμενος ποιητής. Mε αφορμή τη βράβευσή του κυκλοφόρησε στην Ιταλία δίγλωσση ανθολογία ποιημάτων του με τίτλο Le parole nude (Interlinea, 2013) την οποία προλόγισαν ο ίδιος ο ποιητής και ο κριτικός Τζουζέπε Κόντε.

Με το βραβείο έχουν τιμηθεί στο παρελθόν ο Υβ Μπονφουά, ο Άδωνις, ο Σίμους Χίνι, ο Γεβγκένι Γεφτουσένκο, ο Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ κ.ά.

 

Πηγή: tovima.gr

Προβολή ντοκιμαντέρ "Σεφέρης - Διαμαντής, ο κόσμος της Κύπρου"

Εγκώμιο της Guardian στον Γιάννη Ρίτσο

 

Με αφορμή την μετάφραση ποιημάτων του στα αγγλικά από τον David Harsent

 

Η Καναδή ποιήτρια και μεταφράστρια Beverley Bie Brahic γοητεύεται από τους λακωνικούς στίχους του μεγάλου μας ποιητή Γιάννη Ρίτσου, αναφέροντας ότι πέρασε ένα μεγάλο μέρος της ζωής του αντιστεκόμενος στον φασισμό, μερικές φορές μεσα από την φυλακή.

Σχολιάζει τον Ρίτσο ως έναν από τους διαπρεπείς Έλληνες ποιητές του 20ου αιώνα, σεβαστό στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Πιστευει ότι πολλά ποιήματα του έχουν ένα σουρεαλιστικό στοιχείο, καθώς αντί να κινηθούν χρονολογικά ή με λογική σειρά, κάνουν άλματα, περιέχουν αινιγματικές και ανησυχητικές εικόνες που δίνουν στον αναγνώστη την χαρά να αναζητήσει και να ανακαλύψει συνδέσεις, όπως συμβαίνει όταν κοιτάζουμε έναν κυβιστικό ή έναν σουρεαλιστικό πίνακα.

Επίσης γράφει ότι ίσως η καλύτερη μεθοδος να διαβαστούν τα ποιήματα του Ρίτσου είναι να τα πιάνεις ξανά και ξανά στα χέρια σου για να πάρεις την αίσθηση τους. Και όπως στην ποίηση του Apollinaire και των σουρεαλιστών που εμφανίστηκαν μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, η παρουσία των γυναικών στα ποιήματα του Έλληνα ποιητή, είναι ισχυρή.

Share αυτόν τον σύνδεσμο

Τέλος προτρέπει τους αναγνώστες να βάλουν αυτήν την συλλογή που μετέφρασε ο David Harsent,στο ράφι της βιβλιοθήκης τους με τα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου, ή ξεκινώντας από αυτήν, να φτιάξουν ένα.

 

Πήγή: www.lifo.gr

Αποδήμησε στον «Χώρο διασποράς» ο Ανδρέας Παστελλάς

 

Ύστατο χαίρε στον «ποιητή του Αγώνα»

 

 

 

Μια ηγετική ποιητική φωνή της Κύπρου και του μείζονος Ελληνισμού σίγησε την Τρίτη, βυθίζοντας ακόμη περισσότερο το νησί στην πνευματική φτώχεια. Μετά από μακροχρόνια ασθένεια, ο ποιητής του Αγώνα, Ανδρέας Παστελλάς, απεβίωσε σε ηλικία 81 ετών και εκτός από το σπουδαίο του λογοτεχνικό έργο, κληροδότησε στα πνευματικά μας πράγματα μια σπουδαία προσφορά στη μελέτη της κυπριακής και νεοελληνικής λογοτεχνίας. Εργάστηκε άοκνα για την ενίσχυση, περιφρούρηση και υπεράσπιση «του πιο πολύτιμου πολιτιστικού αγαθού» -όπως διακήρυττε- της Ελληνικής Γλώσσας. Η κηδεία του τελείται σήμερα στις 2 μ.μ. στον ναό Αγίας Τριάδας της Λεμεσού και η ταφή θα γίνει στο κοιμητήριο Αγίου Νικολάου.

Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού. Εργάστηκε ως φιλόλογος σε διάφορα γυμνάσια και λύκεια και αφυπηρέτησε ως λυκειάρχης Μέσης Εκπαίδευσης. Πρωτοδημοσίευσε κείμενα στο περιοδικό «Κυπριακά Γράμματα». Διετέλεσε μέλος της εκδοτικής ομάδας των περιοδικών «Επιθεώρηση Λόγου και Τέχνης» και «Κυπριακά Χρονικά». Το 1971 του απονεμήθηκε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Εξέδωσε τις ποιητικές συλλογές «Χώρος διασποράς» (1970) και «Μεταθανατίως αποσχηματισθείς» (1995). Εξέδωσε επίσης τις μελέτες «Τα καθ’ οδόν» (2002), «Σχήματα αντιθετικών δομών στην ποίηση και την ποιητική του Κωστή Παλαμά» (2002), «Γκρίζο έως βαθύχρωμο σκούρο» (2003), «12 κείμενα για τον Κώστα Μόντη» (Συλλογικό με τον Γ. Κεχαγιόγλου κ.ά.).

Ζούμε σε αντιπνευματική εποχή

 

Ο Παστελλάς έφυγε με την πικρή εντύπωση ότι ζούμε σε μια αντιπνευματική εποχή. «Στις μέρες μας υπάρχει μια διάχυση ενδιαφερόντων που εστιάζονται στο εύκολο κέρδος και στον καταναλωτισμό που έχει μπολιάσει όλους τους οργανισμούς. Δεν έχει μείνει τίποτα αλώβητο», έλεγε σε συνέντευξή του στον ‘‘Φ’’ τον Δεκέμβριο του 2001. Έντονες και αποκρυσταλλωμένες ήταν οι απόψεις του για τα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα της Κύπρου και τις διατύπωνε με παρρησία. «Τα κόμματα εξακολουθούν να είναι προσωποπαγή και ενεργούν με καιροσκοπισμό κυρίως στα ζητήματα που αφορούν στην τακτική και τις επιλογές τους», σημείωνε 12 χρόνια πριν. «Ο τρόπος που ενεργούν μέσα στην κοινωνία, είναι καθαρά πελατειακός. Ούτε καλλιεργούν ούτε προβάλλουν τις αξίες τους που όφειλαν να προάγουν μέσα σ’ αυτές τις δύσκολες συνθήκες που ζει ο λαός μας. Και ο λαός, για να αντέξει, πρέπει να έχει γερά θεμέλια για να πατά πάνω. Δυστυχώς, τα κόμματα δεν ανταποκρίνονται σ’ αυτή την αποστολή». Συναισθήματα απογοήτευσης, επίσης, τον είχαν καταλάβει απέναντι στη σύγχρονη νεολαία: «Η νέα γενιά τελεί υπό την υπερπροστασία μιας κοινωνίας η οποία διεφθάρη ώς το μεδούλι», διαπίστωνε.

Πηγή: www.philenews.com

Ανακαλύφθηκαν ανέκδοτα χειρόγραφα του Ρόμπερτ Μπερνς

 

Ποιήματα και επιστολές του εθνικού ποιητή της Σκοτίας βρέθηκαν δύο αιώνες μετά

     

O Βάρδος της Σκοτίας Ρόμπερτ Μπερνς
 

Οταν ο Μπομπ Ντίλαν ερωτήθηκε στη διάρκεια συνέντευξης ποιο ήταν το τραγούδι ή το ποίημα, ποιοι ήταν τέλος πάντων οι στίχοι που ως άκουσμα τον επηρέασαν περισσότερο, απάντησε το «Μy love is like a red red rose» του Ρόμπερτ Μπερνς (1759-1796), του Βάρδου της Σκοτίας. Ο Τζον Στάινμπεκ και ο Τζ. Ντ. Σάλιντζερ εμπνεύστηκαν επίσης τους τίτλους των πασίγνωστων μυθιστορημάτων τους «Ανθρωποι και ποντίκια» και «Ο φύλακας στη σίκαλη» από στίχους του σκοτσέζου ποιητή, του οποίου ανέκδοτα χειρόγραφα και επιστολές, ξεχασμένα ανάμεσα στις σελίδες ενός τόμου ποιημάτων του, ανακαλύφθηκαν πρόσφατα κομίζοντας νέα στοιχεία για τη ζωή και το έργο του.

Γιος αγρότη, με στοιχειώδη επίσημη μόρφωση, κυρίως αυτοδίδακτος, ο Ρόμπερτ Μπερνς ήταν μια προδρομική ρομαντική φιγούρα: πνεύμα ατίθασο, παθιασμένος πρεσβευτής των αρχών της Γαλλικής Επανάστασης, μελαγχολικός και ενθουσιώδης, ακατάλυτα δεμένος με τη φύση, διαρκώς διακινούμενος από τον έρωτα, πατέρας δώδεκα παιδιών, θαυμαστής της λαϊκής κουλτούρας και συλλέκτης δημοτικών τραγουδιών. Οταν πλέον έφτασε σ' εμάς, στον 20ό αιώνα, πλαισιωνόταν με τη γοητευτική άλω της χαρισματικής cult φυσιογνωμίας.

Αρχισε να σκαρώνει ποιήματα στα 15 του ενώ δούλευε στη φάρμα του πατέρα του. Πρωτοτύπωσε ποιήματά του το 1786, από το τυπογραφείο του Τζον Γουίλσον στο Κίλμαρνοκ, τη συλλογή Poems, Chiefly in the Scottish dialect (Ποιήματα, κυρίως στη σκοτσέζικη διάλεκτο) με την ελπίδα να βγάλει μερικά χρήματα για να πληρώσει το εισιτήριό του για την Τζαμάικα, όπου είχε βρει δουλειά ως λογιστής σε φυτεία. Τα ποιήματα είχαν μεγάλη επιτυχία, η μετανάστευση στην Τζαμάικα ξεχάστηκε, η Ιστορία έκανε τη δουλειά της.

Μέσα στις σελίδες του τόμου The Works of Robert Burns, στην εικονογραφημένη έκδοση του Γουίλιαμ Σκοτ Ντάγκλας, βρέθηκαν τρία χαμένα χειρόγραφα του ποιητή και επιστολές που είχε ανταλλάξει με φίλους του. Μεταξύ αυτών και μία επιστολή από την Αγκνες Μακέιλοζ, μια νεαρή παντρεμένη γυναίκα που αποκαλεί στα ποιήματά του «ερωμένη της ψυχής μου» και «βασίλισσα των ποιητριών», με την οποία αλληλογραφούσε με το ψευδώνυμο Σιλβάντερ. Εκείνη του απαντούσε ως Κλαρίντα.

Τρεις μήνες μετά τον πρώιμο θάνατό του σε ηλικία 37 ετών -κατάληξη της εύθραυστης υγείας του-, η Κλαρίντα γράφει στον Γουίλιαμ Μάξγουελ, τον γιατρό και φίλο του Μπερνς, να της επιστρέψει τις προσωπικές επιστολές που είχε στείλει στον ποιητή και σημειώνει ότι θα του είναι ευγνώμων αν της στείλει μαζί και ένα μικρό χρονικό των τελευταίων στιγμών του φίλου τους.

Ο Κρις Ρόλι, ο μελετητής του Μπερνς που ανακάλυψε τα χειρόγραφα και τα παρουσίασε σε συνέδριο στο Centre for Robert Burns Studies στο Πανεπιστήμιο της Γλασκόβης στις 12 Ιανουαρίου, δεν ήταν προετοιμασμένος για την έκπληξη που τον περίμενε όταν δέχτηκε το τηλεφώνημα κάποιας γνωστής του. Η γυναίκα ισχυριζόταν ότι μέσα σε ένα αντίτυπο ποιημάτων του Μπερνς το οποίο βρισκόταν στη βιβλιοθήκη της -έκδοση του 1877-1879, που ανήκε κάποτε στον Γουίλιαμ Πάτερσον, εκδότη του Μπερνς- βρήκε χειρόγραφα του ποιητή. «Δεν είναι λίγοι αυτοί που μου τηλεφωνούν για να μου ανακοινώσουν παρόμοιες ανακαλύψεις», είπε στον βρετανικό Τύπο ο μελετητής, «γι' αυτό προσπάθησα να την προσγειώσω. Εκείνη όμως επέμενε να ρίξω μια ματιά. Οταν είδα το υλικό, κατάλαβα ότι επρόκειτο για αυθεντικά κείμενα».

Ο τόμος περιείχε μια καταγραφή του δημοτικού τραγουδιού «Phillis the fair» από το χέρι του Μπερνς με μικρές διορθώσεις, ένα προσχέδιο της ωδής του «Ode to a Woodlark», που είχε δημοσιευθεί το 1877-1879 αλλά ήταν χαμένη έκτοτε, μια επιστολή του Μπερνς προς «Ρόμπερτ Μιούιρ, Κίλμαρνοκ», την επιστολή της Κλαρίντα στον Μάξγουελ αλλά και επιστολή της στον Μπερνς.

Τα χειρόγραφα έχουν ήδη πουληθεί σε συλλέκτη, η ανακάλυψή τους όμως εγκαινιάζει έναν νέο κύκλο ερευνών γύρω από τη ζωή και το έργο του Ρόμπερτ Μπερνς και συμβάλλει στην ανανέωση της μυθολογίας του.

Στα ελληνικά αυτοτελείς εκδόσεις ποιημάτων του δεν κυκλοφορούν. Οι δημοσιεύσεις ποιημάτων του σε περιοδικά είναι επίσης σπάνιες και περιστασιακές. Φαίνεται πως κάποιο ενδιαφέρον υπήρχε στην περίοδο του Μεσοπολέμου, όταν βρίσκουμε μεταφρασμένα ποιήματά του στα λογοτεχνικά περιοδικά Βωμός (1918-1922) και Παρασκήνια (1924-1928). Στις μέρες μας, ενδεικτικό είναι ότι στα αδελφά περιοδικά Ποίηση (1993-2007) και Ποιητική (2008 κ.ε.) -στα οποία ο μεταφρασμένος αγγλόφωνος ποιητικός λόγος έχει δεσπόζουσα θέση- δεν έχουν δημοσιευθεί ποιήματα του Ρόμπερτ Μπερνς. Αυτό ίσως οφείλεται «στο γλωσσικό του ιδίωμα, την παλαιότητά του, στη ρίμα, στην τεχνοτροπία του» δίνει μια εξήγηση ο ποιητής Χάρης Βλαβιανός, διευθυντής των περιοδικών.

Ο Ρόμπερτ Μπερνς πέθανε στο Ντάμφρις της νότιας Σκοτίας το 1796, από διάφορες επιπλοκές που ακολούθησαν μια εξαγωγή δοντιού. Εκτός από τα ποιήματά του άφησε πίσω του ένα κληροδότημα περίπου 200 σκοτσέζικων δημοτικών τραγουδιών που κατέγραψε και διέσωσε. Το «Μy love is like a red red rose» («Η αγάπη μου μοιάζει με κόκκινο, κατακόκκινο ρόδο») ήταν ένα από αυτά.

Τα γενέθλια του Ρόμπερτ Μπερνς αποτελούν εθνική γιορτή στη Σκοτία αλλά και σε άλλα μέρη του κόσμου όπου υπάρχουν κοινότητες Σκοτσέζων και γιορτάζονται με μεγάλα δείπνα, δημόσιες αναγνώσεις και μουσικοθεατρικές εκδηλώσεις. Είχε γεννηθεί στις 25 Ιανουαρίου του 1759.

 

Πηγή: www.tovima.gr

Μια αδημοσίευτη συνέντευξη του Μανόλη Αναγνωστάκη

 

MANΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ: Ο τελευταίος επιζών

 

Μια αδημοσίευτη στην Ελλάδα συνέντευξη του Μ. Αναγνωστάκη που δόθηκε στον κύπριο ποιητή και δημοσιογράφο Χρήστο Μαυρή. Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε σε δυο συνέχειες στην εφημερίδα «Τα Νέα» της Λευκωσίας, στις 24 Ιουλίου 1984. Αργότερα, το 1990, αποτέλεσε το δεύτερο σκέλος στο μικρό δοκίμιο του Χρ. Μαυρή, «Ο τελευταίος επιζών. Σπουδή στην ποίηση του Μαν. Αναγνωστάκη». Κρίνοντας πως οι απόψεις που διατυπώνει ο Μ. Αναγνωστάκης παρουσιάζουν ενδιαφέρον αναδημοσιεύουμε ορισμένα αποσπάσματα.

 

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΖΩΗ
 

Οι σχέσεις Τέχνης και ζωής μέχρι ποιο σημείο μπορούν να φθάσουν; Ας πάρουμε, όμως, εδώ σαν δεδομένο την ποίησή σας που, χωρίς δισταγμό, μπορώ να ισχυριστώ πως είναι ένα βιογραφικό χρονικό. Ο ίδιος μάλιστα, για να θυμηθούμε τα «Αντιδογματικά» κείμενά σας, ομολογείτε πως η παιδεία σας είναι «εμπειρική».
Κοίταξε. Εξωτερικά φαίνεται ότι η ποίηση διαχωρίζεται από τη ζωή. Ή, η Τέχνη διαχωρίζεται από τη ζωή. Αυτό με την τρέχουσα, με την κοινή αντίληψη και με τα τρέχοντα μέτρα. Γι’ αυτό πολλοί εκπλήσσονται πως ένας άνθρωπος μπορεί να γράφει έτσι και να συμπεριφέρεται διαφορετικά. Δηλαδή να είναι διαφορετικός σαν άνθρωπος και διαφορετικός σαν καλλιτέχνης. Αυτό είναι με τα κοινά, τα καθημερινά μέτρα.
Εγώ πιστεύω ότι υπάρχει ταύτιση του ανθρώπου με το έργο του. Άλλες φορές αυτό το πράγμα εμφανίζεται σαν ένα ενιαίο σώμα και αναγνωρίζει τον ποιητή ή τον δημιουργό ή τον καλλιτέχνη από τον άνθρωπο και, άλλοτε, δεν μπορεί το πράγμα αυτό να γίνει καταληπτό από την κοινή αντίληψη. Μέσα του, όμως, του ποιητή ή του καλλιτέχνη γενικότερα έχουν έλθει αντιφάσεις. Στην εξωτερική ζωή εκδηλώνει ορισμένα πράγματα τα οποία είναι σύμφωνα με την κοινή αντίληψη. Αυτά που βάζει μέσα του, τα οποία είναι εξίσου πραγματικότητα της ζωής του, δεν εκδηλώνονται με τα κοινά μέτρα.
Στην πραγματικότητα όμως ο αληθινός καλλιτέχνης δεν μπορεί να ξεφύγει από τον εαυτό του, από τα βιώματά του, τα οποία μπορεί να μην είναι εντελώς προσωπικά του βιώματα. Να είναι βιώματα άλλων τα οποία αφομοίωσε ο ίδιος. Αλλά προσωπικά δεν νομίζω πως μπορεί να ξεφύγει.
Η εποχή συμβάλλει σ΄ αυτό το φαινόμενο;
Οπωσδήποτε συμβάλλει η εποχή. Υπάρχουν εποχές που αντικειμενικά, ιστορικά μπορείς να πεις, είναι πιο έντονα φορτισμένες από τις άλλες. Αν σκεφθεί κανείς ότι όλη η κατοχή και όλη αυτή η περίφημη Αντίσταση υπήρξε μόνο τρία, τριάμισι χρόνια (είναι ένα διάστημα πάρα πολύ μικρό), και ότι από τη μεταπολίτευση μέχρι τώρα έχουν περάσει δέκα χρόνια – εάν μετρούμε το χρόνο έτσι από πλευράς ουσιαστικών γεγονότων – τα τρία χρόνια εκείνα είχαν συμπυκνώσει μια τεράστια πείρα της ζωής την οποία δεν μπόρεσαν να γεμίσουν τα δέκα πρόσφατα χρόνια. Αυτή είναι η άποψή μου.
Μέσα στο έργο σας, με βοηθητικό στοιχείο πάντοτε τη μνήμη, επανέρχεται ο θάνατος. Συγκεκριμένα ο θάνατος των άλλων. Για να γίνω πιο σαφής, εννοώ το θάνατο των φίλων σας. Ουσιαστικά μέσα από το έργο σας προβάλλετε σαν Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΕΠΙΖΩΝ από μια αποδεκατισμένη ομάδα συντρόφων σας ή καλύτερα, σαν ο δημιουργός που δεν έχει γύρω του τους πρώτους φίλους του. Εντούτοις όμως εξακολουθείτε να υπάρχετε και σαν ποιητής, αλλά και σαν μαχητής. Η ισορροπία σας αυτή πώς εξασφαλίζεται κ. Αναγνωστάκη;
Κατ’ αρχήν είναι πολύ εγωιστικό και δεν το δέχομαι αυτό το πράγμα. Δηλαδή, να πω ότι εκφράζω έστω και μια ομάδα ανθρώπων ή μια ομάδα συντρόφων ή πολύ περισσότερο, μια εποχή. Κανείς δεν εκφράζει μόνος του μια εποχή. Δεν νομίζω. Υπάρχουν πολλοί που εκφράζουν εκφάνσεις μιας εποχής.
Τώρα, το ότι υπάρχει το στοιχείο του θανάτου μέσα στο έργο μου είναι γιατί όλα αυτά τα χρόνια ζήσαμε τον θάνατο. Από την ηλικία των δεκαέξι χρόνων μέχρι την ωριμότητά μας έχουμε ζήσει το θάνατο γύρω μας.
Δηλαδή κύριε Αναγνωστάκη, ο θάνατος λειτουργεί σαν βίωμα μέσα σας;
Ναι, λειτουργεί σαν βίωμα. Λειτουργεί σαν βίωμα αλλά όχι σαν μια μεταφυσική αγωνία ή σαν μια μεταφυσική λύση – υπαρξιακή λύση αν θες, υπαρξιακό πρόβλημα. Αλλά λειτουργεί. Άμεσα από τα καθημερινά λειτούργησε και ο θάνατος των άλλων και ο δικός μου θάνατος. Αλλά όταν λέω θάνατος δεν εννοώ μονάχα το φυσικό θάνατο. Είναι πολύ απλό να εννοήσει κανείς το φυσικό θάνατο από μόνο του. Να εννοήσει και τον ιδεολογικό θάνατο – την πτώση, ας πούμε, το μαρασμό γενικά γύρω σου (όταν το νοιώθεις), την ξηρασία. Λοιπόν, δεν είναι μόνο ο βιολογικός θάνατος.
Ρωτάς, επίσης, πώς συνεχίζω να λειτουργώ. Κατ’ αρχήν δεν πιστεύω πως λειτουργώ σαν ποιητής. Έχω πάψει προ πολλού να γράφω ποιήματα και το ξέρεις αυτό πράγμα. Δεν λειτουργώ. Δεν αισθάνομαι, δηλαδή, ότι γράφω. Ούτε αυτά τα οποία έχω γράψει τώρα, τα μικρά. Εννοώ το «ΥΓ.».

ΤΟ «Υ.Γ.»

Αυτά στο «Υ.Γ.» ήταν παλιά παραγωγή;
Όχι, δεν είναι παλιά παραγωγή, αλλά αυτό το πράγμα, δεν είναι και παραγωγή εντελώς πρόσφατη. Δεν είναι πρόσφατη εντελώς. Είναι πράγματα γραμμένα κατά διαστήματα, τα τελευταία χρόνια.
Πάντως ήλθαν να συμπληρώσουν ένα κεφάλαιο.
Δεν ξέρω αν ήλθαν να συμπληρώσουν ένα κεφάλαιο. Ούτε ξέρω αν είναι ποίηση. Γι’ αυτό και δεν τα χαρακτηρίζω και γι’ αυτό τα έβγαλα σ’ έναν περιορισμένο αριθμό αντιτύπων – σαν ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ, ας πούμε, σε φίλους χωρίς να έχουν καμιά φιλοδοξία και αξίωση κριτικής. Ασχέτως τώρα αν έγιναν ορισμένες κριτικές.
Λοιπόν, έχω την εντύπωση – από πολλά χρόνια μέσα μου και το έχω διατυπώσει στο γράψιμό μου αυτό το πράγμα – ότι δεν λειτουργώ. Δηλαδή δεν λειτουργώ σαν ποιητής με ό, τι έχω γράψει ....
Μήπως δεν υπάρχει κυοφορία μέσα σας;
Ακριβώς, μέσα μου δεν υπάρχει καμιά κυοφορία ποιητική. Κι αν θες ακόμα να σου απαντήσω λίγο προκλητικά: Δεν με ενδιαφέρει πια η ποίηση.
Αυτό είναι λόγω κινήτρων;
Όχι, δεν με ενδιαφέρει. Επειδή πιστεύω ότι η ποίηση δεν είναι ούτε επάγγελμα ούτε κάτι το μόνιμο στην ανθρώπινη ζωή.
Θεωρείτε τότε ότι εκπληρώθηκε η αποστολή σας.
Θεωρώ ότι ήταν δεμένη με μια εποχή. Ότι ήταν δεμένη με ορισμένα βιώματα. Από εκεί και πέρα δεν αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω αυτά τα πράγματα ξανά – πάλι με τον ίδιο τρόπο ή, καινούργια πράγματα να τα εκφράσω με ποιητικό τρόπο. Δεν αισθάνομαι αυτή την ανάγκη. Ήταν όπως ένας ισχυρός ερωτικός δεσμός ο οποίος λήγει. Ο οποίος λήγει, δεν σημαίνει πως είναι αιώνιος. Νομίζουν πως είναι αιώνιος. Όμως δεν είναι αιώνιος, λήγει αυτός ο ερωτικός δεσμός.
Από εκεί και πέρα ή διατηρείς μια φιλική συμπάθεια στο πρόσωπο (έχεις φιλικές σχέσεις) ή αποξενώνεσαι τελείως. Εγώ διατηρώ φιλικές σχέσεις. Δεν αποξενώθηκα τελείως. Έτσι διατηρώ φιλικές σχέσεις με την ποίηση και με την ποίηση των άλλων. Αλλά όχι σχέσεις άμεσες, καθημερινές. Δηλαδή όχι βιωματικές σχέσεις. Αυτό να μην θεωρηθεί από μερικούς ότι σνομπάρω, κατά κάποιο τρόπο, την ποίηση. Δεν τη σνομπάρω. Ίσως είναι το αντίθετο, επειδή βάζω πολύ ψηλά την ποίηση. Νομίζω ότι για να εκφρασθεί κανείς με ένα στίχο που να ξεπερνάει αυτά τα οποία έχει γράψει ως τώρα είναι μεγάλη δουλειά. Εάν θέλω αυτή τη στιγμή μπορώ να σου βγάλω πέντε συλλογές.
Μήπως αντιλαμβάνεστε ότι ο ήλιος της ποίησής σας ανέβηκε ψηλά και θέλετε να τον κρατήσετε εκεί ψηλά;
Όχι! Όχι από υστεροβουλία. Δεν το κάνω από υστεροβουλία. Αλλά ότι έχει εξαντληθεί το απόθεμα. Από εκεί και πέρα όμως ξέροντας το υλικό, ξέροντας το metie, αυτό που λέμε δηλαδή τη δουλειά – το πώς δουλεύεται μια Τέχνη υπάρχει μια τεχνική, είναι και μια ηθοποιία, μια προσποίηση, και μια Τέχνη και τεχνική συγχρόνως – μπορεί κανένας, επαναλαμβάνοντας τον εαυτό του να γράψει άλλες πέντε συλλογές και να δώσει πάλι τα ίδια πράγματα.
Εγώ θέλω, αν δώσω κάτι, να είναι κάτι παραπάνω. Δηλαδή, τίποτα δεν αποκλείεται, εάν ζήσω, να γίνει μετά από πέντε χρόνια. Απλώς, εδώ και πάρα πολλά χρόνια τώρα, δεν αισθάνομαι την ανάγκη να εκφρασθώ ποιητικά.
 

ΣΑΝ ΑΥΤΟΔΙΔΑΚΤΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ

 

Θέλω να σας ρωτήσω αν υπήρξαν έργα ή συγγραφείς που σας δίδαξαν κάτι στην Τέχνη σας.
Κατ’ αρχήν – το έχω πει κι άλλες φορές και το έχω γράψει αυτό το πράγμα – δεν έχω προβληματιστεί ιδιαίτερα πάνω στην ποίηση. Δεν με απασχόλησε πάρα πολύ το θέμα της γραφής. Δηλαδή αυτό που λέμε τεχνική. Αυτό που λέμε να γράψω και να σχίσω, να ξαναγράψω και να σχίσω για να πάρω διδάγματα το πώς γράφεται ένα ποίημα. Είμαι σαν ένας ζωγράφος αυτοδίδακτος ο οποίος είδε μετά πολλά. Είδε πολύ ζωγραφική και πράγματα που τα έχει ανακαλύψει ο ίδιος. Μόνος του τα έχει ανακαλύψει αυτά τα πράγματα! Είδε ότι αυτά τα πράγματα υπάρχουν και σ΄ άλλους ποιητές.
Άλλο θέμα τώρα εάν με επηρέασαν ποιητές. Είναι βέβαιο ότι με επηρέασαν πάρα πολλοί ποιητές. Χωρίς να ξέρει κανένας και ποιοι τον επηρέασαν ουσιαστικά. Εκείνο που σου αποκλείω (εκείνο που θέλω να σου πω) είναι ότι δεν υπάρχει ποιητής τον οποίο έβαλα πάρα πολύ ψηλά και τον θεωρώ σαν πρότυπο για να πω θα του μοιάζω ή, αυτόν θα τον μιμηθώ ή θα τον αντιγράψω ή θ’ ακολουθήσω το άστρο του. Έτσι, αυτό το πράγμα δεν συνέβη σε μένα.
Υπήρξαν πιστεύω ποιητές που υπερβολικά θαυμάζω αλλά να μην μ’ έχουν επηρεάσει τόσο πολύ, αντίθετα με άλλους που τους αγαπώ αλλά δεν τους θαυμάζω υπερβολικά. Ένα παράδειγμα είναι ο Κάλβος τον οποίο θεωρώ το μεγαλύτερο ποιητή που έβγαλε η ελληνική γλώσσα, αλλά δεν νομίζω πως μ’ επηρέασε. Αντίθετα με επηρέασαν ποιητές που μπορεί να θεωρηθούν ήσσονες – το ήσσονες και μείζονες με την έννοια ότι στο μείζων τα θέματά του είναι μείζονα, κατά κάποιο τρόπο, ενώ οι άλλοι είναι πιο κλειστού χώρου. Αυτό εννοώ λέγοντας ήσσονες ποιητές. Δεν σημαίνει πως αξιολογικά ο ένας είναι πιο μεγάλος από τον άλλο – όπως π.χ. ο Καρυωτάκης ή ο Σεφέρης, που τους διάβασα νεότατος. Αυτοί έχω την εντύπωση ότι μ’ επηρέασαν.
Επίσης και ο πρώτος Ρίτσος με επηρέασε αρκετά, στα πρώτα ποιήματά του. Ο πρώτος Ρίτσος, δηλαδή ο προπολεμικός όπως στο «Τραγούδι της αδελφής μου», το «Εμβατήριο του Ωκεανού» κ.λπ. Επίσης, με έχουνε επηρεάσει πολύ οι Γάλλοι! Η παιδεία μου υπήρξε γαλλική ως ένα χρονικό διάστημα. Ο Απολλιναίρ αλλά και οι συμβολιστές! Είναι βλέπεις πράγματα λίγο αντιφατικά. Μικρός έχω διαβάσει πάρα πολύ ποίηση. Ελληνική και γαλλική αλλά αυτό το πράγμα, δεν σημαίνει ότι μετά έγραψα. Ήδη έγραφα τα οποία δεν τάχω αποκηρύξει. Τα θέματά μου στην πρώτη μου συλλογή ήταν μέχρι το 1942. Το 1942 ήμουνα δεκαεφτά χρόνων. Αυτά τα θέματα δεν τα ’χω αποκηρύξει.
 

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ

Υποστηρίζουνε κ. Αναγνωστάκη πως ο συγγραφέας πρέπει να υπηρετεί το ιδεολογικό συμφέρον. Θάθελα νάχω την άποψή σας – αν μπορείτε φυσικά – γύρω από αυτή τη θέση.
Εγώ θα σου απαντήσω λίγο ωμά. Ο συγγραφέας δεν υπηρετεί τίποτα. Γιατί αν βάλουμε τη λέξη «υπηρετώ» ή τη λέξη «στράτευση» που θυμίζει λίγο στρατό – σημαίνει πειθαρχία, σημαίνει αυτό το πράγμα ή εκείνο και τα λοιπά σημαίνει ακόμη κατ’ επιταγή, σημαίνει κατ’ εντολή, ότι θες – δεν μπορεί να είναι πραγματικός καλλιτέχνης. Και προπαντός, η στράτευση που λέμε και η συμμετοχή στα κοινά και η ιδεολογική θέση, όλα αυτά τα πράγματα βγαίνουν μέσα από το έργο του χωρίς να έχει την πρόθεση ο ίδιος να τα βγάλει.
Αλλά επειδή ο ίδιος εάν πραγματικά ανήκει κάπου ιδεολογικά – και όταν λέμε ανήκω κάπου ιδεολογικά δεν σημαίνει ότι ανήκω κάπου επειδή ψηφίζω κάτι. Ανήκω σε κάτι το οποίο είναι διαμορφωμένο σε μια βιοθεωρία, σε μια κοσμοαντίληψη και βλέπω διαφορετικά τα πράγματα. Λοιπόν μια ιδεολογία, μια κοσμοθεωρία ή μια θρησκεία δεν είναι απλώς ότι ψηφίζω αυτό ή εντάσσομαι εκεί. Εάν πραγματικά το βιώνεις αυτό το πράγμα βγαίνει μόνο του.
Τι έχετε να πείτε, όμως γι’ αυτούς που πιστεύουν ότι εσύ είσαι καθοδηγητής μιας ιδεολογίας; Θα σας φέρω εδώ σαν παράδειγμα τον Γιάννη Γαλανό. Διάβαζα τελευταία το βιβλίο του: «Οι σύντροφοι, μια προσωπογραφία της αριστεράς». Κατά λέξη γράφει κάπου τα εξής: «Αφήστε τον Αναγνωστάκη να λέει. Αλλοίμονο αν οι ποιητές καθόριζαν την πολιτική μας». Είμαι απόλυτα σίγουρος ότι ο άνθρωπος αυτός έχει μια τέτοια αντίληψη. Δηλαδή ότι εσύ είσαι καθοδηγητής μιας ιδεολογίας με τη στενή έννοια.
Όχι, δεν είμαι. Κατ’ αρχήν να ξεχωρίσουμε τον άνθρωπο εδώ, στην περίπτωση αυτή. Δηλαδή όταν ζητάμε από έναν άνθρωπο να συμμετέχει στα κοινά είναι απαίτηση την οποία έχουμε από κάθε άνθρωπο την οποία πρέπει να έχει και ο κάθε καλλιτέχνης. Το βάρος, τώρα, το οποίο έχει αποχτήσει ή το κύρος το οποίο έχει αποχτήσει, είτε σαν καλλιτέχνης, είτε σαν επιστήμονας, είτε σαν εφευρέτης, είτε σαν αθλητής, οτιδήποτε είναι αυτό το πράγμα, θα πρέπει να το ρίχνεις στον πολιτικό στίβο ή στον κοινωνικό στίβο.
Αλλά κανείς δεν μπορεί να του επιτάσσει ή να του υποβάλλει ότι πρέπει και την Τέχνη του να τη θέσει στην υπηρεσία, στην άμεση υπηρεσία του λαού του. Στην υπηρεσία υπάρχει, αλλά δεν τη βάζεις άμεσα. Όπως είπε – δεν θυμάμαι τώρα ποιος το είπε – ένας σοβιετικός, νομίζω, το είπε γύρω στο 1920: «Ο πολιτικός (ο αγκιτάτορας) έχει σαν στόχο να μιλάει μια γλώσσα κατανοητή στη μάζα, για να μπορέσει να την προωθήσει λίγο πιο μπροστά. Αυτή την υποχρέωση δεν την έχει ο καλλιτέχνης. Αντίθετα, πρέπει να κάνει τη μάζα αυτή να ξεχάσει τη γλώσσα που ήξερε. Να της μάθει μια καινούργια γλώσσα η οποία στην αρχή μπορεί να φαίνεται τελείως ακατανόητη. Να μην συμμορφώνεται με τα γούστα ή με τη διαμορφωμένη αντίληψη πάνω στο καλλιτεχνικό φαινόμενο της μάζας. Γιατί, αυτό, μπορεί να είναι διαμόρφωση η οποία ανήκει σε άλλο κόσμο και άλλο χώρο. Πρέπει οπωσδήποτε να της μάθει μια καινούργια γλώσσα. Θα αντιδράσει στην αρχή αλλιώς, το αντίθετο, είναι ο περίφημος λαϊκισμός.
Όμως ο πολιτικός πρέπει να είναι ως ένα σημείο λαϊκιστής. Αναγκαστικά πρέπει να μιλήσει τη γλώσσα που ξέρει για να προωθηθεί. Επειδή ο καλλιτέχνης δεν έχει τη δυνατότητα αυτή, δηλαδή τη δυνατότητα της άμεσης επαφής, της συζήτησης και της διαλεχτικής, αλλά έχει απλώς το έργο του, δεν μπορεί να κολακεύει το αισθητικό επίπεδο της μάζας σε κάθε στιγμή. Πρέπει να έρχεται και σε κόντρα με το δοσμένο αισθητικό επίπεδο της μάζας για να το προωθήσει σε κάτι καινούργιο.
 

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΥ

Ο Γάλλος διανοούμενος Jean Paul Sartre δήλωνε ότι: «η αλήθεια είναι επαναστατική, οι μάζες έχουν το δικαίωμα της αλήθειας», και πολύ συχνά κατάφευγε στον Τύπο. Με διάφορα μαχητικά άρθρα και επιφυλλίδες το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και από εσάς σήμερα. Πιστεύετε ότι ο Τύπος μπορεί να επαναστατικοποιήσει τις μάζες και ότι αυτός ο τρόπος είναι ο πιο κατάλληλος σήμερα;
Όχι, δεν είναι ο πιο κατάλληλος. Είναι ένας τρόπος και εξαρτάται σε ποια βαθμίδα, ποια μορφή επαναστατικότητας ζητάμε. Εγώ νομίζω πως η επαναστατικότητα, η επαναστατική διάθεση των μαζών δεν διαφέρει μόνο χρονικά από μια εποχή στην άλλη. Διαφέρει και στην ίδια εποχή από γεωγραφικούς τόπους και χώρες. Στην Κύπρο, σήμερα, υπάρχει ένα φοβερό, ας πούμε, πρόβλημα εθνικής επιβίωσης και συμβίωσης όπου τα πάντα μπορούν να υπαχθούν και να θυσιαστούν στο καθήκον της εθνικής επιβίωσης. Γιατί χωρίς εθνική επιβίωση δεν μπορεί να υπάρξει ούτε πνευματική ούτε πολιτιστική ζωή. Τίποτα.
Αυτό το πρόβλημα δεν υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα. Υπήρχε κάποτε. Στην Ελλάδα υπήρχε την εποχή των συνταγματαρχών. Όχι, πάλι, σε όλο τον κόσμο. Αλλά υπήρξε σε ορισμένους ανθρώπους το αίτημα ότι όλα πρέπει να συγκλίνουν στον αγώνα αυτό. Δηλαδή στο να φύγει η Χούντα. Να πέσει η Χούντα. Σήμερα δεν υπάρχει τέτοιο άμεσο πρόβλημα.
Δεν μπορούμε, δηλαδή, σε οποιοδήποτε χρόνο και τόπο να μιλάμε για την ίδια μορφή της επανάστασης. Και, εκεί, νομίζω, είναι το λάθος ορισμένων ανθρώπων και ορισμένων αριστεριστών οι οποίοι θέλουν να έχουν μια ρομαντική αντίληψη ενώ ο τόπος που ζούνε αυτό το πράγμα δεν το σηκώνει. Σε άλλους τόπους ίσως ναι.
Από πλευράς κοινωνικών συνθηκών, κ. Αναγνωστάκη, η εποχή μας, ασφαλώς, έχει να παρουσιάσει καλύτερες μέρες από τα προηγούμενα χρόνια. Η αποστολή του διανοούμενου της αριστεράς μήπως έχει λήξει σήμερα;
Όχι, δεν νομίζω πως έχει λήξει. Αλλά συνεχώς διαφοροποιείται και εξελίσσεται – εάν παραμένει, φυσικά, στο στυλ του παλιού αριστερού που έχει την τάση να μην λαμβάνει υπόψη του τις εξελίξεις και τους συσχετισμούς που διαμορφώνονται στην εποχή του. Δεν εννοώ να συμμορφώνεται ή να συμβιβάζεται. Δεν λέω αυτό το πράγμα. Αλλά να παίρνει τα «όπλα» του μέσα από εκεί.
Αυτή είναι μια αντίληψη για το πώς πρέπει να είναι ο διανοούμενος σήμερα;
Ναι. Φοβάμαι όμως ότι οι διανοούμενοι οι οποίοι κάνουν επίδειξη σήμερα, υπερεπαναστατικό πράγμα, ας πούμε, αυτό οφείλεται πιθανώς σε κάποιο προσωπικό πλέγμα ή, την εποχή που έπρεπε να δείξουν αυτή την επαναστατική διάθεση δεν την έδειξαν και τη δείχνουν τώρα. Αλλά αυτό, είναι άκυρο σήμερα.

‘Ύστερα από οχτώ χρόνια έμαθε πως το τηλέφωνό της εκείνο το βράδυ ήταν χαλασμένο.
Υ.Γ.

‘Έβγαζε κάθε δέκα χρόνια μια φωτογραφία στην ίδια πάντα στάση.
Υ.Γ.

‘Νόμισε πως όλα τα είχε γράψει για κείνη
–μα εκείνη δεν είχε ακόμα γεννηθεί.
Υ.Γ.

‘Παρά τα όσα γράψανε τα βιβλία, στο κελί του τραγουδούσε όλη νύχτα τη Ραμόνα.
Υ.Γ.

‘Μιλούσε συνεχώς με παρενθέσεις και αποσιωπητικά, σαν τυφλός που βάδιζε σ’ ένα δωμάτιο γεμάτο έπιπλα.
Υ.Γ.

 

Πηγή: www.epohi.gr

Το Ετος Καβάφη στον κόσμο

 

Το γαλλικό περιοδικό «Europe» και το αφιέρωμά του στον Αλεξανδρινό. Από τον Οντεν στη Δημουλά και από τον εκσυγχρονισμό της αραβόφωνης ποίησης στην κατανόηση των σύγχρονων ποιητών του 20ού αιώνα

     

 

 

Η διεθνής κοινότητα θα τιμήσει το Ετος Καβάφη 2013 με ένα διπλό τεύχος του γαλλόφωνου περιοδικού «Europe», που ίδρυσε το 1923 ο Ρομέν Ρολάν, αναγέννησε το 1946 ο Αραγκόν και κυκλοφορεί ανελλιπώς ως σήμερα παίζοντας ρόλο καθοριστικό στην ευρωπαϊκή διανόηση. Η καταξίωση αυτή του Αλεξανδρινού ως κλασικού ποιητή θυμίζει ότι τα πρώτα αφιερώματα στο έργο του, όπως της «Νέας Τέχνης» (Αθήνα, 1924) και της «Semaine égyptienne» (Κάιρο, 1927), απαντούσαν απλά στους επικριτές του.

Η γοητεία που ασκούσε η καβαφική ποίηση από τα τέλη του 19ου αιώνα πολεμήθηκε πράγματι τόσο ανελέητα από το ελλαδικό ποιητικό κατεστημένο και τα ακαδημαϊκά του πρακτορεία στη Γαλλία ώστε ο θάνατος του ποιητή στην Ευρώπη σχεδόν αποσιωπήθηκε. Ο Gaston Zananiri περιγράφει πώς το 1946 το ελληνικό κράτος αρνήθηκε να διαθέσει αίθουσα στην Αθήνα για την εκδήλωση του Συνδέσμου Αιγυπτιωτών Ελλήνων προς τιμήν του Καβάφη. Μολονότι ο αλεξανδρινός κοσμοπολιτισμός προσείλκυσε γρήγορα οπαδούς κύρους, το γλωσσικό εμπόδιο ανέστειλε τη διάδοση του καβαφικού έργου: τα «Τείχη» πρωτοδημοσιεύθηκαν το 1896 με αντικριστή αγγλική μετάφραση, αλλά ο ποιητής αρνήθηκε αυτοτελή έκδοση ποιημάτων του στα αγγλικά από τη Hogarth Press το 1925 κατ' εισήγηση των Ελιοτ και Φόρστερ.

Ο πόλεμος άλλαξε πολλά. Ο θάνατος του Παλαμά έλυσε την αμηχανία όσων δίσταζαν να εκφραστούν υπέρ του Καβάφη, αλλά κυρίως μεταμορφώθηκε ο πολιτικός χάρτης του κόσμου και τα μεταποικιακά προαισθήματα του Αλεξανδρινού έγιναν διεθνής πραγματικότητα. Η πολιτική διορατικότητά του αναδείχθηκε από τον Σεφέρη και τον Τσίρκα, ενώ το τέλος της σταλινικής περιόδου έφερε τους στίχους του στις ανατολικές χώρες (με διαμεσολαβητές όπως ο Βάρναλης) και προώθησε την ανάγνωση της καβαφικής σκέψης πέρα από κάθε δογματισμό ή ολοκληρωτισμό.

Τριάντα χρόνια από τον θάνατο του ποιητή, το τοπίο πρόσληψης του έργου του είχε ήδη αλλάξει πολύ. Η έκδοσή του (μετά την εξαντλημένη συγκεντρωτική αλεξανδρινή του 1935) κατέστη ελλαδική υπόθεση, αφού πωλήθηκε το αρχείο του στην Αθήνα και τα ανέκδοτά του δημοσιεύθηκαν σταδιακά ως το τέλος του 20ού αιώνα, ενίοτε όμως σε έντυπα περιορισμένης εμβελείας. Οι μεταφραστικές προσπάθειες που είχαν ξεκινήσει προπολεμικά ολοκληρώθηκαν, παρά τα προσκόμματα που ήγειραν οι δικαιούχοι, συχνά με τη συμβολή κορυφαίων συγγραφέων, όπως ο Ζιντ, ο Μαλρό, ο Κενό, αλλά και ελλήνων λογίων, όπως ο Αλέξανδρος Εμπειρίκος και ο Κ. Θ. Δημαράς. Ιδιαίτερα η μετάφραση της Γιουρσενάρ έφερε το έργο του Αλεξανδρινού στην προθήκη των βιβλιοπωλείων, ενισχύοντας δυστυχώς ταυτόχρονα με τα ακαδημαϊκά της πρότυπα την πεζολογική αντίληψη για το έργο του.

Μέσα από ιστορικά κείμενα Ελλήνων και ξένων, από τον Ξενόπουλο και τον Λαπαθιώτη ως τον W. Η. Auden και τον Durs Grünbein, ή συνεντεύξεις με ποιητές και καλλιτέχνες όπως η Κική Δημουλά και ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης, επιχειρούμε να αναδείξουμε την απόσταση που διήνυσαν τα εμπιστευτικά μονόφυλλα του Καβάφη ως σήμερα. Νέες μεταφραστικές προσεγγίσεις, διερεύνηση της σταδιακής απομάκρυνσής του από τις φόρμες και της βασανιστικής απελευθέρωσης του στίχου, καθώς και μια συναρπαστική μαρτυρία για την Αλεξάνδρεια στην οποία έζησε, συμπληρώνουν το αφιέρωμα.

Η διεθνής ακτινοβολία του Καβάφη, εξίσου σημαντική για τον εκσυγχρονισμό της αραβόφωνης ποίησης όσο και για την κατανόηση μεγάλων σύγχρονων ποιητών του 20ού αιώνα, όπως ο Πολωνός Zbigniev Herbert, αναδεικνύει τελικά την αποτελεσματικότητα της παράδοξης καβαφικής εκδοτικής στρατηγικής.
 

Πηγή: www.tovima.gr

«Έτος Κ.Π.Καβάφη» ανακηρύχθηκε στην Ελλάδα το 2013

150 χρόνια από τη γέννησή του

 

Αθήνα: «Έτος Κ.Π. Καβάφη» ανακηρύσσει το 2013 το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού με αφορμή την επέτειο των 150 χρόνων από τη γέννηση του κορυφαίου ποιητή.

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης (1863 - 1933) είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Η ποίησή του χαρακτηρίζεται από έντονη συμβολιστική τάση και συνδυάζεται με λιτό λόγο αλλά διαχρονικά επίκαιρο.

Η ειρωνική διάθεση, αυτό που αποκλήθηκε καβαφική ειρωνεία, συνδυάζεται με την τραγικότητα της πραγματικότητας και αποτέλεσε το σημείο αναφοράς για πολλούς μεταγενέστερους ποιητές.

Το έργο του έγινε αντικείμενο μακρόχρονης μελέτης σε όλο τον κόσμο και ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, γιαπωνέζικα και σε πολλές άλλες γλώσσες.

Τον κεντρικό σχεδιασμό του προγράμματος δράσεων θα έχουν η Γεν.Δ/νση Σύγχρονου Πολιτισμού, η Διεύθυνση Γραμμάτων και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ ) και θα συνεργασθούν με το Ίδρυμα Ωνάση (Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών) το οποίο έχει στη δικαιοδοσία του το πλήρες αρχείο του ποιητή, τις ξένες πρεσβείες χωρών στην Ελλάδα, τις Έδρες Νεοελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού των Πανεπιστημίων εξωτερικού στα οποία διδάσκεται ο Καβάφης, την Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού και το Ελληνικό Ίδρυμα στην Αλεξάνδρεια, το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, λογοτεχνικά σωματεία και άλλους φορείς.

Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ