Στολίδι για το Πανεπιστήμιο Κύπρου και την Κύπρο ολόκληρη το Κέντρο Πληροφόρησης - Βιβλιοθήκη "Στέλιος Ιωάννου"

Λαμπρή ήταν η τελετή της τοποθέτησης του Θεμέλιου Λίθου του Κέντρου Πληροφόρησης - Βιβλιοθήκη "Στέλιος Ιωάννου" που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή, 3 Φεβρουαρίου 2012. Τόσο από αρχιτεκτονικής πλευράς όσο και περιεχομένου θα αποτελέσει ένα σημαντικό και ταυτόχρονα ένα πνευματικό στολίδι της χώρας μας.

Το Κέντρο Πληροφόρησης - Βιβλιοθήκη "Στέλιος Ιωάννου αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2014. Έχει σχεδιαστεί από τον διεθνούς φήμης Γάλλο αρχιτέκτονα Jean Nouvel, ο οποίος εμπνεύστηκε από τη φυσική τοπογραφία και τα χρώματα του τοπίου της Πανεπιστημιούπολης. Όπως έχει σχεδιαστεί, θα εντάξει τη χώρας μας στον παγκόσμιο χάρτη αρχιτεκτονικής. Πρόκειται για ιδιαίτερα μοντέρνο και λειτουργικό κτήριο, που επεκτείνεται κατακόρυφα σε πέντε επίπεδα, συνολικού εμβαδού περίπου 15,700τ.μ., με τη συλλογή της ξεπερνά τις εξακόσιες χιλιάδες βιβλία, θα περιλαμβάνει εκατομμύρια άρθρα περιοδικών σε ηλεκτρονική μορφή, πάνω από σαράντα χιλιάδες τίτλους ηλεκτρονικών βιβλίων και πέραν των δέκα χιλιάδων τίτλων οπτικοακουστικού υλικού. Θα διαθέτει, επίσης, περί τις εννιακόσιες θέσεις μελέτης, οι οποίες θα είναι εξοπλισμένες με σύγχρονα μέσα τεχνολογίας. Ανεγείρεται στα βορειοανατολικά της Πανεπιστημιούπολης στην Αγλαντζιά, στη λεγόμενη πρώτη ζώνη που περιλαμβάνει τα κτήρια της Κεντρικής Διοίκησης, των Κοινωνικών Δραστηριοτήτων και του Αθλητικού Κέντρου. Οι εργασίες ανατέθηκαν στην Κοινοπραξία J & P και J & P Avax Joint Ventures-Stelios Ioannou Library έναντι του ποσού των 27,7 εκ. ευρώ.

«Αυτό που μετρά είναι τι αφήνεις πίσω σου»
Το μεγαλεπήβολο έργο δεν θα ήταν εφικτό να γίνει πραγματικότητα χωρίς την πολύτιμη βοήθεια της αείμνηστης Έλλης Ιωάννου, η οποία δώρισε στο Πανεπιστήμιο Κύπρου το ποσό των 8 εκ. ευρώ στη μνήμη του συζύγου της Στέλιου Ιωάννου. Οι δωρητές ανέλαβαν επίσης και τη δαπάνη της αμοιβής του αρχιτέκτονα, η οποία ανέρχεται στα 1.6 εκ. ευρώ. Φανερά συγκινημένος ο κ. Δάκης Ιωάννου, γιός των αείμνηστων Στέλιου και Έλλης Ιωάννου, δήλωσε ότι η ζωή και η μάθηση αποτέλεσαν πρωταρχικό μέλημα για τους γονείς του. Όπως ανέφερε ο κ. Ιωάννου, η ζωή και η μάθηση πρυτανεύουν σήμερα στην δωρεάν για την ανέγερση του Κέντρου Πληροφόρησης - Βιβλιοθήκη "Στέλιος Ιωάννου", σημειώνοντας ότι "πρόκειται για την υλοποίηση ενός οράματος στο
οποίο πίστεψαν οι γονείς μας, με στόχο την προαγωγή της γνώσης, της μάθησης, της συνεργασίας, της παιδείας και εντέλει, της ίδιας της ζωής". "Η ζωή, πρόσθεσε ο κ Ιωάννου, είναι ένα πέρασμα και αυτό που μετρά είναι τι αφήνεις πίσω σου".

«Πυρήνας ανάπτυξης της κοινωνίας της γνώσης»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφερόμενος στη σημαντική δωρεά της αείμνηστης Έλλης Ιωάννου, δήλωσε ότι αυτή την κατατάσσει στον κατάλογο των εθνικών ευεργετών της χώρας μας, ευχόμενος η πράξη της να βρει μιμητές. Η πολιτεία επενδύει πολλά στην μόρφωση των νέων μας και στην παιδεία του τόπου γενικότερα για τη βελτίωση και την αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, τόνισε ο Πρόεδρος Χριστόφιας, υποδεικνύοντας πως παρά την ανάγκη για οικονομική περισυλλογή, το όραμα, οι στόχοι, οι σκοποί και οι άξονες της κυβερνητικής πολιτικής δεν αναστέλλονται. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπογράμμισε παράλληλα το σημαντικό ρόλο που θα επιτελέσει το Κέντρο Πληροφόρησης - Βιβλιοθήκη "Στέλιος Ιωάννου" για την παιδεία και την κοινωνία ευρύτερα, τονίζοντας ότι το εν λόγω έργο θα αποτελέσει σταθμό στην ανάπτυξη του Πανεπιστημίου με την αποπεράτωσή του, αλλά και πυρήνα για την ανάπτυξη της κοινωνίας της γνώσης στην πατρίδα μας.

Στη μεγάλη σημασία που έχει το Κέντρο Πληροφόρησης αναφέρθηκε ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητής Κωνσταντίνος Χριστοφίδης, τόσο για το Πανεπιστήμιο όσο και την πανεπιστημιακή και ερευνητική κοινότητα. Είναι η πρώτη βιβλιοθήκη τέτοιας εμβέλειας σε όλη την ιστορία του νησιού, τόσο ως σύλληψη, κτήριο και περιεχόμενο, όσο και ως λειτουργία και μέγεθος, ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι χρειαζόμασταν σήμερα μιας τέτοιας εμβέλειας βιβλιοθήκη διότι παρά τη μετάβαση στην εποχή της ηλεκτρονικής πληροφόρησης και των τεχνολογιών, η βιβλιοθήκη παραμένει το ισχυρό σύμβολο της μόρφωσης και της γνώσης. Αναμένουμε να αναδειχθεί ως η εθνική μας βιβλιοθήκη, εξυπηρετώντας ταυτόχρονα ολόκληρη την Κυπριακή κοινωνία, πρόσθεσε. Πρόκειται, κατέληξε ο Πρύτανης, για μια παρακαταθήκη για τις επερχόμενες γενιές και ένα έργο που εξασφαλίζει τους στόχους του Πανεπιστημίου και διασφαλίζει την οντότητά του. Ο Πρύτανης κλείνοντας την ομιλία του, ευχαρίστησε εκ μέρους της Πανεπιστημιακής κοινότητας τόσο την οικογένεια Ιωάννου για την ευγενή δωρεά και την πολύτιμή τους αρωγή, όσο και την Πολιτεία για την ουσιαστική και συνεχή υποστήριξή της προς το Πανεπιστήμιο από το 1992 μέχρι σήμερα.

«Σημείο αναφοράς πνευματικού πλούτου και αρχιτεκτονικής»
Από την πλευρά του ο Πρόεδρος του Συμβουλίου του Πανεπιστημίου Κύπρου, κ. Χάρης Χαραλάμπους, ανέφερε ότι το κτήριο της υπό ανέγερση πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης ως ενιαία οντότητα διασφαλίζει την ενοποίηση και αξιοποίηση των σύγχρονων ηλεκτρονικών μέσων, τα οποία χρησιμοποιούνται από τη Βιβλιοθήκη, την Υπηρεσία Πληροφορικών Συστημάτων και το Κέντρο Γλωσσών. Δικαιολογημένη είναι η ευφορία που επικρατεί στην πανεπιστημιακή κοινότητα, κατέληξε ο κ. Χαραλάμπους, γιατί το έργο αυτό θεωρείται από όλους ως η πιο σημαντική προτεραιότητα, παρά τις επιμέρους μεγάλες κτηριακές και άλλες ανάγκες που έχουν οι Σχολές και τα Τμήματα και σημείο αναφοράς πνευματικού πλούτου και αρχιτεκτονικής.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το περιεχόμενο της φιάλης που τοποθετήθηκε κάτω από το θεμέλιο λίθο του Κέντρου Πληροφόρησης - Βιβλιοθήκη "Στέλιος Ιωάννου", αποτέλεσαν η κτητορική πράξη που υπέγραψε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αποκόμματα από τις ημερήσιες εφημερίδες, μερικά κέρματα καθώς και η σχετική έκδοση που αφορά στη θεμελίωση του Κτηρίου.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, μέλη και φίλοι της οικογένειας Στέλιου και Έλλης Ιωάννου, Υπουργοί, Βουλευτές, Δήμαρχοι, η Πανεπιστημιακή Κοινότητα και πλήθος κόσμου. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με δεξίωση στο Κέντρο Κοινωνικών Δραστηριοτήτων.

Πηγή: Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου
ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy
ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy

Υπογραφή των συμβολαίων για την ανέγερση του Κέντρου Πληροφόρησης-Βιβλιοθήκη "Στέλιος Ιωάννου"

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟ

Προχωρά επιτέλους η ανέγερση του κτηρίου της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου / Έτοιμο το στρατηγικό σχέδιο ανάπτυξης της Κυπριακής Βιβλιοθήκης

Την περασμένη Τρίτη 9 Φεβρουαρίου ο Υπουργός Υγείας και Πολιτισμού Ανδρέας Δημητρίου ανακοίνωσε σε δημοσιογραφική διάσκεψη την προώθηση 2 πολύ σημαντικών έργων τα οποία όταν πραγματοποιηθούν θα αλλάξουν τα βιβλιοθηκονομικά δεδομένα στην Κύπρο:


Α) Το Υπουργικό Συμβούλιο στην τελευταία του συνεδρία αποφάσισε να επιτρέψει στο Πανεπιστήμιο να προχωρήσει στην ανοικοδόμηση του Κέντρου Πληροφόρησης και Βιβλιοθήκης «Στέλιος Ιωάννου» στην Πανεπιστημιούπολη.
Ο διαγωνισμός για τις προσφορές θα γίνει το δεύτερο εξάμηνο του 2010. Το έργο το οποίο θα στοιχήσει γύρω στα 40 εκ. ευρώ θα αρχίσει να ανοικοδομείται από το 2011. Τη χρονιά αυτή θα δαπανηθούν τα χρήματα της δωρεάς Στέλιου Ιωάννου και από το 2012 το έργο θα ενταχθεί στον Προϋπολογισμό του κράτους.
Το κτήριο αναμένετε να ολοκληρωθεί σε 5 περίπου χρόνια από την έναρξη του (δηλαδή το 2016).

Β) Παραδόθηκε στον Υπουργό πενταετές Σχέδιο Ανάπτυξης για την Κυπριακή Βιβλιοθήκη.
Το σχέδιο εκπονήθηκε αφιλοκερδώς από την Διευθυντή του Πανεπιστημίου Κύπρου Δρ. Φίλιππο Τσιμπόγλου και τον Λειτουργό του Πανεπιστημίου Κύπρου – Βιβλιοθηκονόμο Ανδρέα Κ. Ανδρέου και εντάσσεται μέσα στο πλαίσιο της κοινωνικής προσφοράς του Πανεπιστημίου Κύπρου προς την κυπριακή κοινωνία.
Το σχέδιο που προβλέπει συγκεκριμένες ενέργειες και λειτουργίες τις οποίες πρέπει να αναλάβει η Κυπριακή Βιβλιοθήκη προκειμένου να ανταποκριθεί στον ρόλο της ως «Εθνική Βιβλιοθήκη» της Κύπρου, θα κατατεθεί από τον Υπουργό Παιδείας στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση.
Στο σχέδιο ανάπτυξης γίνεται αναφορά και στο στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια η Κυπριακή Βιβλιοθήκη και γίνονται συγκεκριμένες εισηγήσεις για την αντιμετώπιση του.

Θησαυροφυλάκιο γνώσεων η βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου

(Από την Εφημερίδα "ΠΟΛΙΤΗΣ" - 20/02/2009, Σελίδα: 43)

Το καμάρι του Πανεπιστημίου
Με μόλις 15 χρόνια λειτουργίας, η βιβλιοθήκη διαθέτει 270.000 βιβλία και οι χρήστες της έχουν πρόσβαση σε χιλιάδες άλλους τίτλους.
Στο Τμήμα Πολεοδομίας, τα σχέδια για το νέο κτήριο. Αν τα έργα ξεκινήσουν φέτος, σε τέσσερα χρόνια οι νέες εγκαταστάσεις θα ολοκληρωθούν.

Με άλματα, αλλά όχι χωρίς προβλήματα, η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου (ΒΠΚ) εξελίσσεται σε έναν ζωντανό οργανισμό προώθησης και αναπαραγωγής γνώσης, με προοπτικές να αναλάβει ρόλο εθνικής ερευνητικής βιβλιοθήκης στον κυπριακό χώρο, σε συνεργασία με τις υπόλοιπες κυπριακές βιβλιοθήκες.

Σε συνέντευξή του στο ΚΥΠΕ (στη Μαίρη Μανώλη), ο διευθυντής της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου Φίλιππος Τσιμπόγλου ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι ήδη η βιβλιοθήκη διαθέτει περίπου 270.000 βιβλία -με ετήσια αύξηση των τίτλων κατά 12.000- και 900 τίτλους περιοδικών. Μόνο η Τουρκολογική Συλλογή αριθμεί 25.000 τουρκολογικά βιβλία διαφόρων γλωσσών και 700 περιοδικά.

Η βιβλιοθήκη εξασφαλίζει επίσης στους χρήστες της την πρόσβαση (με πλήρες κείμενο) σε πάνω από 20.000 ηλεκτρονικά περιοδικά και σε 20.000 ηλεκτρονικά βιβλία (eBooks).
Το μαθησιακό μοντέλο που ακολουθείται στο Πανεπιστήμιο είναι συνδυασμός διδασκαλίας και πολλαπλής βιβλιογραφίας, και κατΆ επέκταση χρήση βιβλιοθήκης, γεγονός που απαιτεί μια δυνατή και αποτελεσματική βιβλιοθήκη.

Μέσω κομπιούτερ
Τα βιβλία που διαθέτει η βιβλιοθήκη είναι ήδη καταλογογραφημένα και αναζητήσιμα μέσω του υπολογιστικού συστήματος βιβλιοθήκης (ADVANCE/GEAC) από όλους τους υπολογιστές του πανεπιστημιακού δικτύου, αλλά και εξ αποστάσεως μέσω του διαδικτυακού καταλόγου ανοιχτής πρόσβασης (WEB-OPAC) της βιβλιοθήκης.
Η ΒΠΚ συμμετείχε στην επιτυχή ολοκλήρωση του έργου του Συλλογικού Καταλόγου των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, η τέταρτη έκδοση του οποίου είναι ήδη προσβάσιμη στη διαδικτυακή διεύθυνση www.unioncatalog.gr. Σε αυτόν περιλαμβάνονται πάνω από 3 εκατομμύρια βιβλία των πανεπιστημίων της Ελλάδας, αλλά και των δημόσιων πανεπιστημίων της Κύπρου. «Ο κατάλογος δίνει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για το αν ένα βιβλίο είναι διαθέσιμο σε μια βιβλιοθήκη και αν μπορούμε μέσω διαδανεισμού να το παραγγείλουμε», ανέφερε ο κ. Τσιμπόγλου.

Νέο κτήριο
Σοβαρό όμως είναι το πρόβλημα χώρου που αντιμετωπίζει η βιβλιοθήκη. «Δεν έχουμε χώρους για συνεργασία φοιτητών, για ανάγνωση, για μαθήματα πληροφοριακής παιδείας. Επειδή δεν υπάρχουν χώροι διαθέσιμοι, ακόμα αποφοιτούν φοιτητές μας πληροφοριακά αναλφάβητοι», αναφέρει ο Διευθυντής της ΒΠΚ.
Η βιβλιοθήκη αποτελείται από μια κεντρική βιβλιοθήκη ενώ υπάρχουν διάσπαρτα στη Λευκωσία ακόμη 6 παραρτήματα, γεγονός που αυξάνει τις ανάγκες της βιβλιοθήκης σε προσωπικό.
Σε εξέλιξη βρίσκεται σχεδιασμός για ανέγερση νέου κτηρίου, που θα πάρει το όνομα Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου «Στέλιος Ιωάννου». Η οικογένεια του κ. Δάκη Ιωάννου παραχώρησε 3 εκατομμύρια λίρες για το κτίσιμο της νέας βιβλιοθήκης. Ο Γάλλος αρχιτέκτονας Jean Nouvelle έχει ήδη ολοκληρώσει τα σχέδια, τα οποία κατατέθηκαν στο Τμήμα Πολεοδομίας. Αν τα έργα ξεκινήσουν φέτος, σε 4 χρόνια η νέα βιβλιοθήκη αναμένεται να είναι έτοιμη. Ο κ. Τσιμπόγλου εξηγεί ότι το σχέδιο του Nouvelle χαρακτηρίστηκε πρωτοποριακό. Είναι προσομοίωση του λόφου του Άρωνα, με ένα θόλο στην κορυφή του τεχνητού οροπεδίου.

Προγραμματισμός
Στα προγράμματα ανάπτυξης της ΒΠΚ περιλαμβάνεται:
-Η αξιοποίηση των αρχείων των πρώην προέδρων Σπύρου Κυπριανού και Γιώργου Βασιλείου.
-Η ψηφιοποίηση του αρχείου της Στέλλας Σουλιώτη (σε εξέλιξη).
-Η καταγραφή της επιστημονικής παραγωγής του Πανεπιστημίου Κύπρου και η δημιουργία βάσης δεδομένων και κυπριακού αρχείου διδακτορικών διατριβών (σε εξέλιξη).
-Η ψηφιοποίηση της συλλογής Δημητσόπουλου, η οποία έχει σπάνια βιβλία από τον 16ο, 17ο, 18ο αιώνα.


Συνεργασία και με άλλα πανεπιστήμια
Ο Διευθυντής της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου ανέφερε στο ΚΥΠΕ ότι υπάρχει στενή και επίσημη συνεργασία με τα άλλα δύο δημόσια πανεπιστήμια της Κύπρου (ΤΕΠΑΚ και Ανοικτό Πανεπιστήμιο), με τα οποία δημιουργήθηκε ο Σύνδεσμος των Κυπριακών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Εχουν υπογραφεί μνημόνια συνεργασίας από τις πρυτανικές Αρχές και τις Συγκλήτους των 3 πανεπιστημίων και ήδη ξεκίνησαν οι συμφωνίες με πηγές πληροφόρησης. Με αυτό τον τρόπο καταβάλλουν συνδρομές από κοινού σε πολύ συμφέρουσες τιμές. Ο Σύνδεσμος έχει συνάψει συμφωνίες με δύο διαφορετικές εταιρείες για 30 και για 12 βάσεις δεδομένων αντίστοιχα, με δικαίωμα πρόσβασης και από άλλα κρατικά ιδρύματα και φορείς. Στο Σύνδεσμο συμμετέχει και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, και συζητείται και η συμμετοχή των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, συμμετέχει ήδη στον πιλοτικό Συλλογικό Κατάλογο των Κυπριακών Βιβλιοθηκών.

Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Κύπρου «Στέλιος Ιωάννου»: Η στέγη της γνώσης.

Στην Κύπρο η καταγεγραμμένη γνώση θα έχει στέγη.
Μια στέγη που της αξίζει.
Μια στέγη που της ταιριάζει.

Δρ. Φίλιππος Τσιμπόγλου
Διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Κύπρου

O συγγραφέας και ιστορικός του Αμερικανικού Εμφυλίου πολέμου Shelby Foote ορίζει το Πανεπιστήμιο «σύνολο κτηρίων γύρω από μια βιβλιοθήκη (“a bunch of buildings around the Library”). Σε ορισμένους μια τέτοια θεώρηση ίσως φανεί υπερβολική, αλλά για τους ανθρώπους της Ακαδημίας δεν είναι. Στη Βιβλιοθήκη εντοπίζονται, συγκεντρώνονται και οργανώνονται καταγεγραμμένες πληροφορίες και γνώση, ανεξάρτητα από τον τόπο και το χρόνο παραγωγής τους. Η βιβλιοθήκη είναι ο φυσικός και ταυτόχρονα ο νοητός χώρος, όπου συντελούνται δράσεις μετάδοσης, διερεύνησης, διεύρυνσης, αφομοίωσης αλλά και αμφισβήτησης και ανατροπής των καταγεγραμμένων πληροφοριών και γνώσεων. Στη βιβλιοθήκη οι ίδιοι άνθρωποι είναι ταυτόχρονα φορείς, υποκείμενα και αποτελέσματα των μαθησιακών διαδικασιών που συντελούνται γύρω τους και μέσα τους.
Παρά την μετάβαση στην εποχή της ηλεκτρονικής πληροφόρησης, οι άνθρωποι, το υλικό, τα εργαλεία και οι λειτουργίες μιας Ακαδημαϊκής Βιβλιοθήκης συνεχίζουν να χρειάζονται το φυσικό τους χώρο. Συνεχίζουν να χρειάζονται μια φιλόξενη στέγη, προσαρμοσμένη στα νέα και διαρκώς μεταβαλλόμενα χαρακτηριστικά της υβριδικής βιβλιοθήκης, δηλαδή μιας βιβλιοθήκης η οποία είναι πλήρως ηλεκτρονική, όσον αφορά τη διαχείριση, την πρόσβαση και τον έλεγχο των λειτουργιών της, ενώ από άποψη υλικού, περιλαμβάνει ταυτόχρονα στη συλλογή της και συμβατικό υλικό (έντυπο, οπτικοακουστικό) και περιεχόμενο σε ψηφιακή μορφή.
Στο Πανεπιστήμιο Κύπρου η στέγη αυτή έχει όνομα, είναι η Βιβλιοθήκη «Στέλιος Ιωάννου». Η γενναιόδωρη προσφορά της κας Έλλης Ιωάννου δίνει την ευκαιρία στο Πανεπιστήμιο Κύπρου –αλλά και στην Κύπρο γενικότερα- να αποκτήσει αυτή τη στέγη, ένα ξεχωριστό κτήριο που θα φιλοξενήσει την καταγεγραμμένη γνώση. Μια στέγη αντάξια της πληροφορίας και της γνώσης που συγκεντρώνεται και παράγεται στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Όχι μια κοινή στέγη, αλλά μια στέγη που αρμόζει με το υλικό και τις λειτουργίες που φιλοξενεί.

Το κτήριο υλοποιεί μια βασική ιδέα του διάσημου αρχιτέκτονα Jean Nouvel: ένα κτήριο-τεχνητός λόφος, σε αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό σχήμα του περιβάλλοντος χώρου (προσομοιάζει συνειδητά με τον παρακείμενο λόφο του Άρωνα) και ένα θόλο στην κορυφή της στέγης-οροπέδιο, που το διαφοροποιεί από το φυσικό και τεχνητό περιβάλλον και καθιστά το ίδιο πλέον το κτήριο αυτόνομα αναγνωρίσιμο. Με αυτό τον τρόπο το κτήριο-τεχνητός λόφος είναι μοναδικός. Ως κτήριο δεν θα μπορούσε να «δέσει» αλλού. Έχει θέση μόνο εκεί, χωροθετημένος δίπλα στο φυσικό όγκο του Άρωνα, που λειτουργεί ως αρχέτυπο στο κόσμο των εμπνεύσεων του αρχιτέκτονα. Ο ίδιος ο αρχιτέκτονας στη τελετή παρουσίασης της ιδέας το 2003, είχε δηλώσει ότι στις προθέσεις του ήταν να δημιουργήσει ένα έργο που δεν θα είχε θέσει σε κάποιον άλλο τόπο παρά μόνον εκεί, στην Λευκωσία, στην Πανεπιστημιούπολη, δίπλα στον Άρωνα. Ένα κτήριο που δεν θα μπορούσε να επαναληφθεί στο Παρίσι ή στο Λονδίνο, ούτε ως φόρμα ούτε ως λειτουργία, αλλά θα εξασφάλιζε την αρμονική ένταξη του τεχνητού δημιουργήματος στον περιβάλλοντα χώρο και θα αξιοποιούσε τα φυσικά, κλιματικά χαρακτηριστικά του τόπου.
Αυτό που προσλαμβάνει ο (προσεκτικός) Βιβλιοθηκονόμος - Επιστήμονας Πληροφόρησης, προσεγγίζοντας το κτήριο που θα συνδεθεί με τις λειτουργίες της νέας βιβλιοθήκης, είναι μια σειρά από μεταφορές. Σταδιακά, αναδύεται ένας διάλογος μεταξύ του φορέα (δηλ. του κτηρίου) και του περιεχομένου (δηλ. της βιβλιοθήκης). Χαρακτηριστικά των διαδικασιών, των προϋποθέσεων και των προσεγγίσεων που συναντώνται στις ψηφιακές βιβλιοθήκες, μοιάζουν να έχουν εφαρμογή στο σχεδιασμό του κτηρίου του Jean Nouvel. Αναφερόμαστε σε μεταφορές και όχι σε συμβολισμούς. Ο λόγος είναι ότι ο συμβολισμός προϋποθέτει το συνειδητό σχεδιασμό ώστε να προκαλείται συνειρμικά ο συσχετισμός. Στη περίπτωση του κτηρίου οι συσχετισμοί προκύπτουν φυσιολογικά από τις λειτουργίες ή τα χαρακτηριστικά των συσχετιζόμενων οντοτήτων. Ίσως ο ίδιος ο αρχιτέκτονας να μην είχε συνδέσει στις σχεδιαστικές επιλογές του με όλες αυτές τις μεταφορές, με όλα αυτά τα ζευγάρια σχέσεων και ταυτίσεων φορέα-κτηρίου και περιεχομένου-βιβλιοθήκη. Μπορεί αυτές οι συσχετίσεις να είναι παρατηρήσεις του γράφοντος. Αυτό, συμβαίνει με τα έργα τέχνης. Η πρόσληψή τους από διαφορετικά υποκείμενα δεν περιορίζεται σε αυτά που ο δημιουργός είχε στο νου ή στις προθέσεις του. Τα έργα τέχνης είναι, εκτός των άλλων, γεννήτορες συνειρμών. Και το κτήριο της Βιβλιοθήκης «Στέλιος Ιωάννου» είναι, εκτός των άλλων, ένα έργο τέχνης με την υπογραφή του Jean Nouvel. Το άρθρο αυτό επιχειρεί να επισημάνει κάποια στοιχεία-σχέσεις του συγκεκριμένου κτηρίου-φορέα και της συγκεκριμένης βιβλιοθήκης-περιεχομένου του κτηρίου. Κάποια στοιχεία που μπορεί να περάσουν απαρατήρητα από τον βιαστικό επισκέπτη, ο οποίος πρωτίστως (και δικαίως) θα εντυπωσιαστεί από τη φόρμα του κτηρίου και θα παραλείψει να τη συνδυάσει με τη χρήση και λειτουργία του.
Το κτήριο σχεδιάστηκε για να στεγάσει, inter alia, το νέο τύπο της βιβλιοθήκης και των υπηρεσιών πληροφόρησης που αναπτύσσονται στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου είναι ήδη μια υβριδική βιβλιοθήκη, η συλλογή της συνδυάζει συμβατικό και ψηφιακό υλικό. Αλλά και το κτήριο είναι υβριδικό, συνδυάζει το φυσικό στοιχείο (το σχήμα του λόφου, τη χρήση του χώματος, τα φυσικά φυτά στις ειδικές υποδοχές στα «πρανή», στη στέγη του) και ταυτόχρονα το τεχνητό στοιχείο (τα πλέγματα που καλύπτουν το αφύτευτο τμήμα των «πρανών» και βέβαια τον επιβλητικό θόλο επί κεφαλής του λόφου-κτηρίου). Η πρώτη μεταφορά/συσχέτιση φορέα και περιεχομένου είναι ο υβριδικός χαρακτήρας αμφοτέρων.

Ο θεατής-παρατηρητής του λόφου-κτηρίου δεν αντιλαμβάνεται τι κρύβεται εντός του λόφου. Πρέπει πρώτα να εισέλθει στο λόφο-κτήριο για να του αποκαλυφθεί το κτήριο-βιβλιοθήκη που είναι μέσα, για μπορέσει να ανακαλύψει τους δομημένους χώρους, να αξιοποιήσει τις λειτουργίες, να εξερευνήσει το υλικό, να εντοπίσει την κατάλληλη πληροφορία. Το χαρακτηριστικό αυτό είναι κοινό και στο περιεχόμενο του κτηρίου, την ψηφιακή βιβλιοθήκη. Ένα από τα χαρακτηριστικά που διακρίνει το περιεχόμενο και τον τρόπο προσέγγισης της ψηφιακής βιβλιοθήκης από τους παραδοσιακούς τύπους βιβλιοθήκης, έγκειται στο γεγονός ότι, παρότι το ψηφιακό περιεχόμενο είναι υπαρκτό, εντούτοις κρύβεται, δεν είναι άμεσα ορατό και άμεσα χρησιμοποιήσιμο από τον επισκέπτη. Ο επισκέπτης πρέπει να «εισέλθει», να «μπει» στο πληροφοριακό σύστημα για να αξιοποιήσει τις λειτουργίες του συστήματος, να εξερευνήσει και να εντοπίσει το ψηφιακό περιεχόμενο και να εντοπίσει την κατάλληλη πληροφορία. Αυτή η «απαραίτητη» διαδικασία εισόδου τονίζεται ιδιαίτερα στο σχεδιασμό του κτηρίου από τον επιμήκη διάδρομο-ράμπα που οδηγεί στην κεντρική είσοδο του κτηρίου. Ο διάδρομος συμβάλλει σε μια εμπειρική αίσθηση της ανακάλυψης, της εισόδου στον κόσμο της μάθησης.
Στην περίπτωση του κτηρίου, ο θεατής πρέπει να μετατραπεί σε επισκέπτη για να αμειφθεί με τον πλούτο που φυλάσσεται στο λόφο. Στην περίπτωση της ψηφιακής βιβλιοθήκης ο επισκέπτης πρέπει να μετατραπεί σε χρήστη για να αποζημιωθεί. Και στις δυο περιπτώσεις ο πλούτος δεν αποκαλύπτεται παρά μόνο όταν μπεις, όταν εισέλθεις.
Στο κέντρο του κτηρίου, κάτω ακριβώς από το θόλο της στέγης κυριαρχεί ο κώνος, ξεκινά από τη βάση του κτηρίου και διατρέχει όλο το ύψος μέχρι τον τρίτο όροφο. Το ηλιακό φώς που διέρχεται από το θόλο αντανακλά στις κεκλιμένες καμπύλες επιφάνειες του κώνου. Ο φυσικός φωτισμός επιτυγχάνεται με τη μεσολάβηση του κώνου και τη διάχυση του ηλιακού φωτός σε όλους τους ορόφους που χρειάζονται. Η αποστολή της βιβλιοθήκης-«κώνου» συνοψίζεται στη διάχυση της πληροφορίας (αντανάκλαση της γνώσης) στους επιστημονικούς τομείς-«ορόφους» του Πανεπιστημίου και ακόμη ευρύτερα περιλαμβάνει τη μεσολάβηση της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου στη διάχυση της πληροφορίας που χρειάζονται οι τομείς δραστηριότητας της κυπριακής κοινωνίας και οικονομίας.

Ο επιβλητικός θόλος της στέγης τονίζει με ακραία έμφαση το τεχνητό στοιχείο του κτηρίου. Τη δυνατότητα του ανθρώπου να κατασκευάζει. Τοποθετημένος όμως στο λόφο υποδηλώνει, ταυτόχρονα και με την ίδια έμφαση, την ανάγκη ύπαρξης φυσικού υποστρώματος στις ανθρώπινες δημιουργίες. Η ίδια αντιστοιχία συναντάται στην ψηφιακή βιβλιοθήκη, όπου το νοηματικό στοιχείο, το περιεχόμενο νόημα της ψηφιακής πληροφορίας, αυτό που αποτελεί το αντικείμενο των δραστηριοτήτων της βιβλιοθήκης και το ζητούμενο των χρηστών της, τοπικών ή απομακρυσμένων, το άυλο των διατυπώσεων, των ιδεών, των εννοιών, εδράζεται στο φυσικό υπόστρωμα του υλικού καταγραφής.
Το κτήριο θα στεγάζει όλες τις εσωτερικές λειτουργίες και τις υπηρεσίες της Βιβλιοθήκης και της Υπηρεσίας Πληροφορικών Συστημάτων, θα αποτελεί ένα «μονοθυρικό σημείο εξυπηρέτησης» (one stop shopping) προς τους χρήστες. Οι χρήστες ήδη μπορούν να αξιοποιήσουν μια σειρά από υπηρεσίες που προσφέρονται μέσω ενός νοητού «μονοθυρικού σημείου» στον ιστότοπο της Βιβλιοθήκης. Μέσα από την ίδια οθόνη ξεδιπλώνονται προσβάσεις σε βάσεις δεδομένων και ηλεκτρονικά περιοδικά πλήρους κειμένου, σε ηλεκτρονικά βιβλία και υπηρεσίες εξ αποστάσεως μάθησης, σε διαχείριση προσωπικών βιβλιογραφιών και αλληλεπιδραστικές λειτουργίες με άλλους χρήστες.
Όμως η απλή συγκέντρωση ποικίλων υπηρεσιών στον ίδιο φυσικό χώρο (κτήριο) ή η απλή συνύπαρξη στην ίδια σελίδα-οθόνη ή στην ίδια διαδικτυακή διεύθυνση δεν συνεπάγεται μονοθυρική εξυπηρέτηση. Το περιεχόμενο από μόνο του δεν είναι ο βασιλιάς. Το πρόβλημα των σύγχρονων βιβλιοθηκών είναι η διασύνδεση των επιμέρους πληροφοριακών οντοτήτων, είτε πρόκειται για λειτουργίες είτε πρόκειται για υλικό και όχι απλά η ύπαρξη ή διάθεση του περιεχομένου ή του υλικού ή των πηγών. Η πρόκληση και στον πραγματικό κόσμο του κτηρίου της Βιβλιοθήκης και στο νοητό κόσμο του ιστότοπου της βιβλιοθήκης είναι η εργαλειακή-λειτουργική, δυναμική διασύνδεση ανομοιογενών υπηρεσιών, συστημάτων και περιεχομένου για την κάλυψη των εκάστοτε εξατομικευμένων πληροφοριακών αναγκών του κάθε χρήστη. Εκεί αποσκοπεί η προσέγγιση της δημιουργίας θεματικών ορόφων, όπου θα συγκεντρώνονται-διασυνδέονται όλα τα είδη σχετικού υλικού και οι υπηρεσίες, σε μια ανθρώπινη κλίμακα ορατά και άμεσα προσιτά, σε απόσταση μερικών μόνον μέτρων, όπου κάθε χρήστης θα αισθάνεται ότι βρίσκεται στη δική του βιβλιοθήκη. Η προσέγγιση αυτή, επιχειρεί να μεταφέρει την ιδέα της νοητής «my library» από το διαδικτυακό κόσμο του ιστότοπου της Βιβλιοθήκης στο πραγματικό κόσμο του κτηρίου της βιβλιοθήκης.
Τα σχέδια της Βιβλιοθήκης «Στέλιος Ιωάννου» είναι έτοιμα από διετίας, κοστολογημένα και εγκεκριμένα από την Πολεοδομική και τις άλλες Υπηρεσίες. Αναμένουν την κυβερνητική έγκριση για χρηματοδότηση και έναρξη των κατασκευών. Τα σχέδια έχουν τύχει της υποστήριξης δύο υπουργών Παιδείας μέχρι τώρα, αλλά αντιμετωπίζουν το σκεπτικισμό των αντίστοιχων υπουργών Οικονομικών, παρά τη γενναιόδωρη προσφορά των δωρητών. Η αναμονή για την έγκριση χρηματοδότησης προκαλεί κάποιες σκέψεις για μια τελευταία μεταφορά-συσχετισμό, με τη μορφή προβληματισμού. Στην τοπική μας κοινωνία θα κυριαρχήσει τελικά η βραχυπρόθεσμη προοπτική της λογιστικής λογικής που από τη φύση των ισολογισμών έχει εμβέλεια έτους ή η μακροσκοπική προοπτική της επένδυσης στην παιδεία, των εξωτερικών οικονομιών και των πολλαπλασιαστικών επιπτώσεων που έχει εμβέλεια γενεών; Η εξέλιξη της υλοποίησης των σχεδίων της Βιβλιοθήκης «Στέλιος Ιωάννου» θα το δείξει.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό του Πανεπιστημίου Κύπρου ΕΝΔΕΙΚΤΗΣ, τεύχος 18 Δεκεμβρίου 2008, σελ.29-34